دبیر به مثابه الگوی هویت یابی؛ نقش پنهان معلم در شکل گیری شخصیت نوجوان

دوره نوجوانی به عنوان حساس ترین مرحله گذار از کودکی به بزرگسالی، با بحران هویت و تلاش برای بازتعریف «خود» همراه است. در این میان، نظام آموزش و پرورش و به طور خاص «معلم» یا «دبیر»، نقشی فراتر از انتقال دهنده دانش ایفا می کند. این مقاله با هدف تبیین جایگاه دبیر به عنوان یک الگوی هویت ساز و بررسی ابعاد پنهان رفتار معلم در شکل دهی به ساختار روانی و اخلاقی نوجوانان نگاشته شده است. فرض بنیادین این پژوهش آن است که دانش آموزان بیش از آنکه از گفتار معلم بیاموزند، از «منش» و «کنش» او الگوبرداری می کنند. این پدیده که در ادبیات تربیتی تحت عنوان «برنامه درسی پنهان» شناخته می شود، مکانیسم اصلی تاثیرگذاری معلم بر فرایند جامعه پذیری و هویت یابی نوجوان است. در این نوشتار، با بهره گیری از نظریات یادگیری اجتماعی و روانشناسی رشد، ابعاد مختلف این الگوپذیری شامل ابعاد اخلاقی، علمی، اجتماعی و عاطفی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که تعارض میان گفتار و رفتار معلم، فقدان صلاحیت های حرفه ای و نادیده گرفتن نیازهای عاطفی نوجوانان، می تواند منجر به گسست هویتی و بیگانگی تحصیلی شود. در مقابل، معلمی که خود به ثبات شخصیت و بلوغ عاطفی دست یافته باشد، می تواند به عنوان تکیه گاهی امن، نوجوان را در عبور از طوفان های بلوغ یاری رساند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: هویت یابی نوجوان ، نقش الگویی معلم ، برنامه درسی پنهان ، شخصیت سازی ، تربیت اخلاقی ، روانشناسی تربیتی ، یادگیری مشاهده ای.