بررسی خطرات و فرصت های هوش مصنوعی در ایجاد یا کاهش شکاف آموزشی بین گروه های مختلف اجتماعی

هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری تحول آفرین، در حال نفوذ عمیق به عرصه آموزش است. این نفوذ، همزمان حاوی فرصت های بی سابقه برای شخصی سازی، افزایش دسترسی و بهبود کیفیت یادگیری، و نیز خطرات جدی برای تعمیق نابرابری های موجود آموزشی است. هدف این پژوهش، بررسی دوسویه و نظام مند نقش هوش مصنوعی در ایجاد یا کاهش شکاف آموزشی بین گروه های مختلف اجتماعی (با تمرکز بر شکاف اقتصادی-اجتماعی، جنسیتی، جغرافیایی و ناتوانی) است. این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی و با گردآوری داده ها از طریق مرور نظام مند منابع انجام خواهد شد. یافته های اولیه نشان می دهد که هوش مصنوعی از یک سو، با فراهمسازی دسترسی به آموزش باکیفیت در مناطق محروم (از طریق پلتفرم های تطبیقی)، پشتیبانی آموزشی شخصی شده برای دانش آموزان با نیازهای ویژه، و کاهش برخی سوگیری های انسانی، می تواند به کاهش شکاف کمک کند. از سوی دیگر، خطرات اصلی در تقویت شکاف دیجیتال (به دلیل نابرابری در دسترسی به سخت افزار، نرم افزار و مهارت های لازم)، تعمیق سوگیری های الگوریتمی علیه گروه های به حاشیهرانده شده، و کالایی شدن و خصوصی سازی بیشتر آموزش به نفع ثروتمندان نهفته است. نتیجه گیری این پژوهش بر این امر تاکید دارد که تاثیر نهایی هوش مصنوعی بر شکاف آموزشی، نه ذاتی فناوری، بلکه کاملا وابسته به طراحی، سیاست گذاری، نظارت و چارچوب های حاکمیتی است که بر توسعه و استقرار آن حاکم است. برای بهره گیری از فرصت ها و کاهش خطرات، سیاست گذاری فعال، عادلانه و همه شامل، سرمایه گذاری در زیرساخت و توانمندسازی دیجیتال، و تاکید بر اخلاق و شفافیت در توسعه الگوریتم ها ضروری است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، شکاف آموزشی ، عدالت آموزشی ، سوگیری الگوریتمی ، شکاف دیجیتال ، فرصت های آموزشی.