واکاوی نقش مدرسه و معلمان در شکل گیری تاب آوری تحصیلی دانش آموزان

تاب آوری تحصیلی، به عنوان توانایی دانش آموز برای تطبیق موثر، پایداری و حتی رشد در مواجهه با چالش ها، شکست ها و استرس های تحصیلی، یک عامل کلیدی در موفقیت و تداوم حضور آموزشی محسوب می شود. در حالی که بخشی از این ظرفیت ریشه در ویژگی های فردی و خانوادگی دارد، نهاد مدرسه و به ویژه معلمان، نقشی بی بدیل و فعال در شکل دهی، تقویت و یا تضعیف آن ایفا می کنند. این مقاله با هدف واکاوی نقش های چندگانه مدرسه و معلمان در پرورش تاب آوری تحصیلی دانش آموزان، با روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند منابع نگاشته شده است. یافته ها نشان می دهد که مدرسه می تواند از طریق دو مسیر عمده عمل کند: نخست، ایجاد «محیط آموزشی ایمن و حامی» که در آن اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری تلقی شده و روابط مثبت و احترام آمیز حکمفرماست؛ و دوم، طراحی «تجربیات یادگیری چالش برانگیز و در عین حال ساختاریافته» که فرصت تمرین مهارت های مقابله ای را فراهم می آورد. در این میان، نقش معلم به عنوان سازمان دهنده محیط و اصلی ترین تسهیل گر، محوری است. معلمانی که با اتخاذ یک سبک اسنادی رشد محور، شکست را به فقدان تلاش یا نیاز به راهبرد جدید (و نه فقدان توانایی ذاتی) نسبت می دهند، با ارائه بازخورد سازنده و فراشناختی، و با برقراری روابط مراقبتی و قابل اعتماد، به دانش آموزان کمک می کنند تا ذهنیت رشد، احساس تعلق و خودکارآمدی تحصیلی خود را تقویت نمایند. این مقاله نتیجه می گیرد که تاب آوری تحصیلی صرفا یک برونداد شخصی نیست، بلکه تا حد زیادی یک مهارت زمینهمند و اکتسابی است که نظام مدرسه می تواند و باید به طور نظام مند در پرورش آن سرمایه گذاری کند. تلفیق این رویکرد در فرهنگ و عمل آموزشی، نه تنها به موفقیت فردی، بلکه به ایجاد جامعه ای از یادگیرندگان مادام العمر و انعطاف پذیر منجر خواهد شد.