مرور راهبردهای تحقق عدالت آموزشی در سطح مدرسه و کلاس درس

تحقق عدالت آموزشی به عنوان یکی از آرمان های محوری نظام های تعلیم و تربیت، در عمل با چالش های پیچیده ای در سطح مدارس و کلاس های درس روبروست. این مقاله مروری با هدف شناسایی، دسته بندی و تحلیل راهبردهای عملیاتی اثربخش برای نهادینه سازی عدالت آموزشی در محیط های آموزشی، با تمرکز بر دو سطح کلان مدرسه و خرد کلاس درس انجام شده است. یافته های این مرور در قالب سه محور اصلی طبقه بندی شد: نخست، در سطح رهبری و مدیریت مدرسه، راهبردهایی مانند تخصیص متفاوت و هوشمند منابع، استقرار نظام نظارت بر تبعیض های پنهان، توسعه مشارکت واقعی خانواده های محروم و ایجاد شبکه های حمایتی محلی شناسایی شد. دوم، در سطح طراحی آموزشی و تدریس، بر راهکارهایی چون بومی سازی برنامه درسی، به کارگیری روش های تدریس پاسخگو به تنوع فرهنگی، طراحی تکالیف اصیل و چندوجهی، و ارزشیابی تکوینی و سازنده تاکید گردید. سوم، در سطح روابط و فرهنگ مدرسه، بر اهمیت ایجاد فضای امن روانی-اجتماعی، تقویت گفت وگوی احترام آمیز بین گروه های مختلف، و بازاندیشی در قوانین انضباطی ناعادلانه تمرکز شد. تحلیل یافته ها نشان می دهد که رویکردهای موفق، عدالت را نه به عنوان یک سیاست خارجی، بلکه به مثابه یک فرهنگ درونی شده در نظر می گیرند که نیازمند تغییر نگرش، توانمندسازی مستمر معلمان و ایجاد هماهنگی بین تمام اجزای اکوسیستم مدرسه است. همچنین شکاف مهمی بین نظریه های عدالت آموزشی و اجرای عملی آن ها در بافت های مختلف محلی مشاهده می شود. این مرور نتیجه می گیرد که تحقق عدالت آموزشی مستلزم اتخاذ رویکردی چندسطحی، زمینهمحور و مشارکتی است و پیشنهاد می کند پژوهش های آتی به طراحی و آزمون مدل های بومی اجرای عدالت آموزشی در بافت های مختلف جغرافیایی و فرهنگی ایران معطوف شوند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، راهبردهای عملیاتی ، مرور نظام مند ، مدیریت مدرسه ، طراحی آموزشی پاسخگو ، فرهنگ مدرسه