طراحی الگوی مسئولیت پذیری تحصیلی با مشارکت سه جانبه دانش آموز، والدین و معلم

مسئولیت پذیری تحصیلی به عنوان کلیدی ترین مولفه در پیشرفت و کیفیت یادگیری، امروزه به مفهومی فراتر از وظیفه شناسی فردی دانش آموز تبدیل شده و مستلزم تعامل و همکاری فعال سه نهاد اصلی تاثیرگذار است: دانش آموز، والدین و معلم. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی نظری و عملی برای تقویت مسئولیت پذیری تحصیلی بر پایه مشارکت سه جانبه، به روش توصیفی-تحلیلی و از طریق مرور نظام مند منابع کتابخانه ای و پژوهش های مرتبط انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که مسئولیت پذیری تحصیلی موفق، نتیجه هماهنگی و تکمیل کنندگی نقش ها در یک سیستم پویا و تعاملی است. در این الگو، نقش دانش آموز از دریافت کننده منفعل به مدیر فعال فرآیند یادگیری خود ارتقا می یابد که با تعیین هدف، خودنظارتی و ارزیابی نقادانه، هسته مرکزی الگو را تشکیل می دهد. نقش والدین از کنترل گر یا بی تفاوت به حامی آگاه و تسهیل گر محیط یادگیری در خانه تغییر می یابد که با ایجاد ساختار حمایتی، ارتباط موثر با مدرسه و الگوسازی مثبت، بستر عاطفی و محیطی لازم را فراهم می کند. نقش معلم نیز از انتقال دهنده اطلاعات به طراح تجربه یادگیری، مربی و مشاور تحول پیدا می کند که با ایجاد فضای کلاسی پاسخگو، ارائه بازخورد سازنده و شخصی سازی آموزش، نقش هدایت گر حرفه ای را بر عهده می گیرد. تعامل مستمر و هدفمند این سه ضلع، در قالب راهبردهایی مانند قراردادهای یادگیری مشترک، جلسات سه جانبه هدف گذاری، و سیستم های ارتباطی شفاف، امکان می دهد تا مسئولیت به شکلی متوازن توزیع شده و از افت تحصیلی پیشگیری شود. این مقاله نتیجه می گیرد که اجرای چنین الگویی نیازمند تغییر نگرش، آموزش همزمان هر سه گروه و ایجاد سازوکارهای نهادی در مدرسه برای حمایت از مشارکت موثر است. در نهایت، الگوی سه جانبه نه تنها مسئولیت پذیری تحصیلی، بلکه مهارت های زندگی ضروری برای شهروندی مسئول را در دانش آموزان نهادینه می سازد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری تحصیلی ، مشارکت سه جانبه ، نقش دانش آموز ، نقش والدین ، نقش معلم ، الگوی تعاملی.