تبیین سازوکارهای روان شناختی خودناتوان سازی تحصیلی و نقش آن در حفظ عزت نفس دانش آموزان دوره ابتدایی

یکی از چالش های پیچیده در روان شناسی تربیتی، پدیده «خودناتوان سازی تحصیلی» است؛ راهبردی تدافعی که طی آن دانش آموز با ایجاد موانع ساختگی بر سر راه عملکرد خود، تلاش می کند شکست احتمالی را به عوامل بیرونی و موفقیت را به توانایی های درونی نسبت دهد. پژوهش حاضر با اتکا بر «نظریه ارزش خود»، به بررسی ماهیت و کارکرد این پدیده در میان دانش آموزان مقطع ابتدایی پرداخته است. استدلال اصلی پژوهش این است که هدف غایی دانش آموزان از اهمال کاری، تمارض یا کاهش تلاش در مواجهه با تکالیف دشوار، حفاظت از تصویر ذهنی مثبت و اجتناب از برچسب «بی کفایتی» است. این مطالعه با روشی توصیفی نشان می دهد که خودناتوان سازی در سنین دبستان، نه صرفا یک تنبلی ساده، بلکه مکانیزمی فعال برای مدیریت اضطراب ناشی از ارزیابی است. یافته ها حاکی از آن است که شیوع این راهبرد در مقطع ابتدایی حائز اهمیت بوده و شناخت آن برای مربیان جهت تفکیک مشکلات یادگیری واقعی از رفتارهای تدافعی، ضرورتی انکارناپذیر است.

کلیدواژه ها:

راهبردهای دفاعی ، نظریه خودارزشی ، عزت نفس ، انگیزش تحصیلی ، کودکان دبستانی