طراحی و اعتباریابی الگوی تدریس مبتنی بر قصه گویی خلاق برای بهبود مهارت های نوشتاری و تفکر انتقادی دانش آموزان دوره اول متوسطه در درس ادبیات فارسی

هدف این پژوهش، طراحی و اعتباریابی الگویی برای تدریس مبتنی بر قصه گویی خلاق به منظور بهبود مهارت های نوشتاری و تفکر انتقادی دانش آموزان پایه های هفتم، هشتم و نهم در درس ادبیات فارسی بود. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۶ نفر از معلمان خبره ادبیات و متخصصان برنامه ریزی درسی، مولفه های اولیه الگو شناسایی و الگوی مفهومی اولیه طراحی گردید. در فاز کمی، جهت اعتباریابی الگو از روش پیمایشی استفاده شد و پرسشنامه ای محقق ساخته مبتنی بر مولفه های کیفی، بین ۲۰۰ نفر از معلمان ادبیات دوره اول متوسطه به صورت نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای توزیع و داده ها با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS و با بهره گیری از تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته ها نشان داد الگوی نهایی از شش مولفه اصلی تشکیل شده است: ۱) مبانی و اصول (خلاقیت، تعامل، انطباق با اهداف درسی)، ۲) اهداف (بهبود انشاء، تقویت تحلیل متن، پرورش تخیل)، ۳) محتوای قصه محور (بازآفرینی متون کهن، خلق داستان های موقعیت محور)، ۴) راهبردهای تدریس (قصه گویی مشارکتی، نقش آفرینی، نوشتن از زاویه دید شخصیت)، ۵) نقش معلم (قصه گو-مربی، تسهیل گر گفت وگو)، و ۶) ارزشیابی (ارزشیابی فرآیندمحور و مبتنی بر آثار نوشتاری خلاق). شاخص های برازش مدل تایید کننده اعتبار مناسب الگوی طراحی شده بود. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی عملیاتی برای معلمان ادبیات در جهت نوآوری در تدریس و پرورش مهارت های زبانی و تفکری دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

قصه گویی خلاق ، مهارت نوشتاری ، تفکر انتقادی ، ادبیات فارسی ، دوره اول متوسطه ، الگوی تدریس.