طراحی و اعتباریابی الگوی اجرای فعالیت های پرورشی مبتنی بر ادبیات کهن فارسی برای تقویت هویت ملی-دینی دانش آموزان دوره متوسطه دوم

هدف این پژوهش، طراحی و اعتباریابی الگویی برای اجرای فعالیت های پرورشی مبتنی بر ادبیات کهن فارسی به منظور تقویت هویت ملی-دینی دانش آموزان دوره متوسطه دوم بود. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از معاونان پرورشی خبره، اساتید ادبیات فارسی و صاحب نظران تعلیم و تربیت اسلامی، مولفه های اولیه الگو شناسایی و الگوی مفهومی اولیه طراحی گردید. در فاز کمی، جهت اعتباریابی الگو از روش پیمایشی استفاده شد و پرسشنامه ای محقق ساخته مبتنی بر مولفه های کیفی، بین ۲۱۰ نفر از معاونان پرورشی و دبیران ادبیات دوره دوم متوسطه به صورت نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای توزیع و داده ها با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS و با بهره گیری از تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته ها نشان داد الگوی نهایی از شش مولفه اصلی تشکیل شده است: ۱) مبانی و اصول (استناد به متون اصیل، تناسب با نیازهای نوجوانی، تلفیق عاطفه و معرفت)، ۲) اهداف (تقویت حس تعلق ملی، تعمیق باورهای دینی، رشد تفکر انتقادی نسبت به میراث فرهنگی)، ۳) محتوا و منابع (گزینش حکایات اخلاقی، اشعار عرفانی، متون حماسی و پندنامه های مناسب)، ۴) راهبردهای اجرایی (روایت گری نمایشی، کارگاه های نقد ادبی-اخلاقی، پروژه های پژوهش محور، اردوهای فرهنگی-ادبی)، ۵) نقش معاون پرورشی (مروج ادبیات، تسهیل گر گفت وگو، رابط حوزه پرورشی و درسی) و ۶) ارزشیابی (ارزشیابی فرآیندمحور و مبتنی بر شواهد رفتاری و تولیدات ادبی). شاخص های برازش مدل تایید کننده اعتبار مناسب الگوی طراحی شده بود. این الگو می تواند چارچوبی عملیاتی برای غنی سازی برنامه های پرورشی با استفاده از گنجینه ادبیات فارسی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

فعالیت های پرورشی ، ادبیات کهن فارسی ، هویت ملی-دینی ، دوره متوسطه دوم ، الگوی اجرایی ، معاونت پرورشی.