نقش نقشه برداری و سامانه های مکانی در کاهش مخاطرات محیط زیستی شهری

مخاطرات محیط زیستی شهری شامل بلایای طبیعی و آلودگی های ناشی از فعالیت های عمرانی، آسیب پذیری شهرهای ایران را به طور چشمگیری افزایش داده اند و رویکردهای سنتی مبتنی بر واکنش پس از وقوع حوادث، کارایی لازم برای مواجهه با این تهدیدات پیچیده را ندارند. نقشه برداری دقیق و سامانه های اطلاعات جغرافیایی با قابلیت تلفیق داده های مکانی، تحلیل های چندمعیاره و شبیه سازی سناریوهای مختلف، بستری علمی برای گذار از مدیریت واکنشی به پیشگیرانه فراهم می آورند. پهنه بندی ریسک و تهیه نقشه های خطر محیط زیستی با استفاده از این سامانه ها، امکان شناسایی دقیق مناطق آسیب پذیر و اولویت بندی منطقی سرمایه گذاری ها را میسر می سازد و در مدیریت بحران شهری نقش تعیین کننده ای ایفا می کند. ارزیابی تاثیرات زیست محیطی پروژه های عمرانی از طریق تحلیل های مکانی، راهکارهای کاهشی موثر را پیش از آغاز عملیات اجرایی قابل طراحی می کند و هزینه های اصلاحی را به طور قابل توجهی کاهش می دهد. افزایش تاب آوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی نیز از طریق شبیه سازی اثرات بالقوه بلایا و شناسایی فرصت های فضایی برای استقرار تاسیسات مقاوم و اقدامات سازگاری با تغییرات اقلیمی محقق می شود. مدیریت یکپارچه کیفیت محیط زیست شهری و کاهش مخاطرات محیطی نیز بدون برنامه ریزی مکانی دقیق امکان پذیر نیست و تلفیق این برنامه ریزی با آموزش های محیط زیستی هدفمند، اثربخشی اقدامات را به طور چشمگیری افزایش می دهد. تجربیات بررسی شده نشان می دهند که موفقیت در کاربرد این فناوری ها نه تنها به ابزارها و نرم افزارها بستگی دارد، بلکه نیازمند تغییر فرهنگ سازمانی، تربیت نیروی متخصص و ایجاد زیرساخت های داده ای مناسب است که این موارد باید در اولویت برنامه ریزی های بلندمدت شهرداری ها قرار گیرند و شکاف موجود بین پتانسیل های نظری و عملکرد واقعی را کاهش دهند.

کلیدواژه ها:

سامانه های اطلاعات جغرافیایی ، مخاطرات محیط زیستی شهری ، پهنه بندی ریسک ، تاب آوری شهری.