مدیریت غیرمتمرکز فاضلاب در جوامع کوچک: راهکارهای استفاده مجدد از پساب تصفیه شده در شرایط بحران آب ایران

بحران کمبود منابع آب تجدیدشونده در ایران، همراه با افزایش جمعیت، شهرنشینی و مصرف سرانه آب، ضرورت بازچرخانی و استفاده مجدد از فاضلاب را بیش از پیش برجسته کرده است. این پژوهش با رویکرد مروری-تحلیلی، به بررسی مدیریت غیرمتمرکز فاضلاب در جوامع کوچک (جمعیت کمتر از ۱۰ هزار نفر و جریان فاضلاب کمتر از ۱ میلیون گالن در روز) پرداخته است. ابتدا مفهوم مدیریت غیرمتمرکز (در مقابل متمرکز و نیمه متمرکز) تشریح گردید و سپس روش های رایج جمع آوری غیرمتداول فاضلاب (مانند شبکه های تحت فشار، خلا و گرانشی کوچک قطر) و سیستم های تصفیه مناسب جوامع کوچک (برکه های تثبیت، تالاب های مصنوعی، لاگون ها، پکیج های MBR، MBBR، SBR و پیش تصفیه در محل مانند سپتیک تانک) معرفی شدند. در ادامه، کاربردهای استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه شده شامل آبیاری کشاورزی، مصارف محیط زیستی و تفرجی، تغذیه مصنوعی آب های زیرزمینی و سایر موارد بررسی گردید. نتایج نشان می دهد که در ایران، با توجه به تمرکز کشاورزی در جوامع کوچک و روستایی، مصرف بیش از ۸۰ درصدی آب در بخش کشاورزی و افت شدید سطح آب های زیرزمینی، مدیریت غیرمتمرکز فاضلاب می تواند راهکاری پایدار برای تامین بخشی از نیازهای آبی، کاهش مهاجرت روستایی و حفاظت از منابع آب باشد. با این حال، چالش هایی نظیر عدم رعایت استانداردها در استفاده مجدد و نیاز به برنامه ریزی اصولی، همچنان وجود دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت غیرمتمرکز فاضلاب ، جوامع کوچک ، استفاده مجدد از پساب ، بحران آب ایران