اهمیت و ضرورت عارضه یابی نظام ارزیابی عملکرد در آموزش و پرورش

نظام آموزش و پرورش به عنوان رکن اساسی توسعه هر جامعه نیازمند سازوکارهای کارآمد برای ارزیابی عملکرد است تا از کیفیت و اثر بخشی فعالیت های خود اطمینان یابد. این مقاله مروری به عارضه یابی نظام ارزیابی عملکرد در آموزش و پرورش می پردازد و ابعاد مختلف آن را از اهداف و مولفه ها تا چالش ها و راهکارها بررسی می کند. ارزیابی عملکرد در آموزش و پرورش فرآیندی جامع است که اهداف متعددی از جمله افزایش کارآیی و اثر بخشی کلی، نظام بهبود، مدیریت استقلال مدارس، ارتقای کیفیت تدریس معلمان و توانمندسازی دانش آموزان را دنبال می کند. این نظام بر اساس شاخص های کمی و کیفی متنوعی عمل می کند، اما پیچیدگی ذاتی آموزش و دشواری کمی سازی مفاهیم کیفی مانند خلاقیت منجر به چالش هایی در سنجش دقیق می شود. مطالعه حاضر نشان می دهد که نظام های ارزیابی عملکرد در آموزش و پرورش با مشکلات ساختاری و زیرساختی متعددی از جمله ضعف فناوری، کیفیت پایین داده ها و عدم همراستایی اسناد بالادستی مواجه هستند. علاوه بر این خطاهای انسانی و سوگیری هایی نظیر اثر هاله ای و جانبداری دقت و انصاف ارزیابی ها را به خطر می اندازند. پیامدهای این چالش ها شامل کاهش انگیزه و رضایت شغلی معلمان، افت کیفیت تدریس و در نهایت تاثیر منفی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و اتلاف منابع سیستمی است. برای عارضه یابی و بهبود این نظام از مدل های سازمانی مختلفی مانند مدل شش وجهی ویس، بورد، چارچوب SY مکینزی و مدل تعالی سازمانی EFQM می توان بهره برد، اگرچه تطبیق آن ها با ویژگی های منحصر به فرد بخش آموزش ضروری است. راهکارها شامل بازنگری جامع اهداف و شاخص ها، تقویت زیرساخت های فناوری و داده ها، آموزش ارزیابی کنندگان برای کاهش سوگیری ها، تضمین انصاف و شفافیت و تاکید بر رویکرد توسعه ای و بازخورد مستمر است. همراستایی با توصیه های سازمان های بین المللی و بهره گیری از درس آموخته های مطالعات موردی موفق نیز حیاتی است. در مجموع هدف این است که نظام ارزیابی از یک ابزار صرفا کنترلی به یک کاتالیزور قدرتمند برای بهبود مستمر و تعالی آموزشی تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

عارضه یابی ، ارزیابی عملکرد ، آموزش و پرورش ، کیفیت ، آموزش ، توسعه حرفه ای معلم