تاثیر شدت مقررات گذاری و نظارت مالی بر احتمال وقوع تقلب در گزارشگری مالی شرکت های بورسی ایران

در بازارهای سرمایه تقلب در گزارشگری مالی یکی از مهم ترین تهدیدات برای سلامت و شفافیت نظام مالی به شمار می رود که به ویژه در اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران پیامدهای گسترده ای بر اعتماد سرمایه گذاران و عملکرد بازار دارد. شدت مقررات گذاری و کیفیت نظارت مالی به عنوان دو رکن اساسی در پیشگیری و کاهش احتمال وقوع این پدیده مخرب مطرح هستند. مقاله حاضر با رویکرد مروری و تحلیلی، نقش ساختارهای مقررات گذاری و نظارتی را در کنترل تقلب مالی در شرکت های بورسی ایران بررسی می کند. در بخش مبانی نظری مفاهیمی چون شدت مقررات گذاری، ساختارهای نظارت مالی و مثلث تقلب مورد واکاوی قرار گرفته اند تا چارچوب مفهومی و علمی موضوع به نحو شایسته تری ترسیم شود. در ادامه مرور تجربیات جهانی از جمله اصلاحات پس از رسوایی های بزرگ مالی در آمریکا و سایر کشورها نشان دهنده اهمیت تعادل میان میزان مقررات و کیفیت نظارت در کاهش تخلفات است. همچنین چالش های نظارتی مانند فساد نهادی، نفوذ سیاسی و کمبود منابع انسانی متخصص در فرایندهای اجرایی مطرح گردیده است. بخش اصلی مقاله به تجربه ایران اختصاص یافته که در آن سیستم مقرراتی بازار سرمایه و سازوکارهای نظارتی موجود به همراه نتایج و یافته های تحقیقات داخلی مورد بررسی و تحلیل انتقادی قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهد گرچه افزایش شدت مقررات گذاری و توسعه سامانه های نظارتی موجب کاهش نسبی تقلب شده است اما ضعف هایی نظیر تاخیر در اجرای مقررات، نبود حمایت کافی از افشاگران و تاثیر منافع ذینفعان بزرگ، همچنان چالش های اساسی قلمداد می شوند. نهایتا، تحلیل انتقادی مقاله بیانگر این است که شدت مقررات گذاری به تنهایی کافی نیست و نیازمند بهبود کیفیت اجرای مقررات، تقویت استقلال نهادهای نظارتی، ارتقاء فرهنگ سازمانی و برنامه های آموزشی مستمر می باشد. پیشنهاداتی در جهت بهبود نظام مقررات گذاری و نظارت مالی و گسترش حوزه تحقیقاتی در این زمینه ارائه شده است. این مقاله می تواند راهنمایی علمی برای سیاست گذاران نهادهای نظارتی و پژوهشگران حوزه مالی در ایران باشد تا با ارتقاء چارچوب های قانونی و نظارتی سلامت گزارشگری مالی را تضمین کنند.

کلیدواژه ها:

مقررات گذاری ، نظارت مالی ، تقلب در گزارشگری مالی شرکت های بورسی ایران ، شفافیت مالی