معماری اکولوژیک به مثابه استراتژی سازگاری اقلیمی در سکونتگاه های گرم و نیمه خشک ایران

در دهه های اخیر، شدت یافتن تغییرات اقلیمی و افزایش دما در نواحی گرم و خشک ایران، پایداری سکونتگاه های انسانی را با چالش های جدی مواجه کرده است. این شرایط، ضرورت بازنگری در الگوهای طراحی و بهره گیری از رویکردهای سازگار با بوم شناسی محیط را آشکار ساخته است. در این میان، معماری اکولوژیک به عنوان رویکردی میان رشته ای، امکان برقراری تعادل میان انسان، طبیعت و ساختار کالبدی را فراهم می آورد. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش معماری اکولوژیک در سازگاری اقلیمی سکونتگاه های انسانی در اقلیم های گرم و خشک ایران انجام شده است. روش تحقیق از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی–تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، تحلیل منابع علمی معتبر و بررسی تطبیقی سه نمونه ی موردی گردآوری شده اند. نمونه های منتخب شامل اقامتگاه بوم گردی قلعه گنج کرمان، اقامتگاه ماجرا در جزیره هرمز و اقامتگاه اکوتوریسم صحرای نگب هستند. یافته ها نشان می دهد که اصول اکولوژیک در این پروژه ها نه به صورت الگوهای ثابت، بلکه در قالب راهبردهایی انعطاف پذیر و بسترگرا متناسب با ویژگی های اقلیمی، فرهنگی و فناورانه تجلی یافته اند. مولفه های کلیدی چون تلفیق با بستر طبیعی، استفاده از مصالح بوم آورد، طراحی کم مداخله و راهکارهای اقلیمی پسیو، نقش تعیین کننده ای در کاهش مصرف انرژی و افزایش تاب آوری محیطی دارند. در مجموع، نتایج پژوهش تاکید می کند که طراحی مجموعه های گردشگری در اقلیم های گرم و خشک، زمانی پایدار خواهد بود که میان دانش بومی، فناوری نوین و منطق اکولوژیکی پیوندی ارگانیک برقرار گردد؛ امری که به خلق الگوهایی بومی–نوگرا و سازگار با بسترهای طبیعی ایران منجر می شود.

کلیدواژه ها:

معماری اکولوژیک ، سازگاری اقلیمی ، سکونتگاه های گرم و خشک ، تاب آوری محیطی ، طراحی کم مداخله ، مصالح بوم آورد