مدینه فاضله در اندیشه کوروش و فارابی: تقابل واقع گرایی و آرمان گرایی

این مقاله با رویکردی تحلیلی و تطبیقی به واکاوی مفهوم «مدینه فاضله» در اندیشه کوروش هخامنشی و ابونصر فارابی، دو چهره برجسته در تاریخ فلسفه سیاسی شرقی می پردازد. مسئله اصلی پژوهش، سنجش نسبت میان واقع گرایی اجرایی کوروش در بنیان گذاری جامعه ای متکی بر عدالت، مدارا و عقلانیت مدیریتی، با آرمان گرایی فلسفی فارابی در طراحی نظامی عقل محور و مبتنی بر سعادت، معرفت و هدایت اخلاقی است. در این راستا، ابتدا زمینه های تاریخی، فرهنگی و فلسفی شکل گیری این دو نگرش، بر پایه منابع کلاسیک، مستندات تاریخی و آثار اندیشمندانی چون افلاطون، هرودوت و فارابی مورد بررسی قرار گرفته است. سپس، مولفه های اصلی هر دیدگاه در قالب مقایسه ای منظم، شامل بنیان های اخلاقی، ساختار قدرت، طبقات اجتماعی و هدف نهایی جامعه مطلوب، تحلیل شده اند. مقاله حاضر با بهره گیری از چارچوب فلسفه سیاسی و روش نقد ایدئال گرایانه، در پی آشکار ساختن پیوند میان اخلاق، سیاست و عدالت در دو نظام فکری است. ارزیابی نهایی نشان می دهد که مدینه فاضله کوروش با بهره گیری از واقع گرایی تاریخی، قابلیت تحقق عملی بیشتری دارد، در حالی که مدینه فارابی در عرصه نظری و تربیتی، الگویی الهام بخش برای تعالی اخلاقی انسان باقی می ماند. این مقایسه، چشم اندازی تازه در تبیین هماوردی آرمان و واقعیت در سنت ایرانی–اسلامی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدینه فاضله ، کوروش کبیر ، فارابی ، فلسفه سیاسی ، آرمان شهر ، واقع گرایی سیاسی