تحول فضاهای میان افزا در معماری مسکن شهری معاصر ایران؛ بازاندیشی در حذف تدریجی این فضاها

تحول در ساختار فضایی سکونت گاه های مسکونی معاصر ایران، به ویژه با حذف تدریجی فضاهای واسطه ای مانند ایوان، حیاط، دالان و هشتی، به یکی از چالش های جدی در معماری معاصر بدل شده است. این فضاها که در معماری سنتی ایران نقش کلیدی در سازمان دهی کالبدی، تعاملات اجتماعی و سلسله مراتب حریم ایفا می کردند، امروزه اغلب به واسطه تغییرات فرهنگی، اقتصادی و فنی نادیده گرفته و یا حذف شده اند. در این میان، بررسی پیشینه پژوهش های انجام شده می تواند تصویری روشن از روندهای فکری، رویکردهای تحلیلی و خلاهای مطالعاتی در این حوزه ارائه دهد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش مرور نظام مند منابع، به تحلیل ده مطالعه منتخب در این زمینه پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که مطالعات انجام شده را می توان در چهار دسته اصلی شامل: تحلیل عوامل کلان تاثیرگذار، بررسی عملکرد اجتماعی فضاهای واسطه ای، تحول مفهومی در ذهنیت ساکنان، و بازشناسی الگوهای سنتی معماری طبقه بندی کرد. یافته ها تاکید دارند که حذف فضاهای واسطه ای پیامدهای منفی متعددی در ابعاد اجتماعی، روانی و فرهنگی زندگی شهری برجای گذاشته و بازاندیشی در نقش این فضاها، ضرورتی انکارناپذیر در فرایند طراحی مسکن معاصر به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

معماری مسکن معاصر ، فضاهای واسطه ای ، فضاهای میان افزا ، خانه ایرانی ، طراحی سکونت گاه ، تعاملات اجتماعی