تحلیل تطبیقی نقش سیاست های مالیاتی در تامین مسکن (مطالعه موردی ایالات متحده با پیشنهادهایی برای ایران)

مسکن به یکی از نیازهای اساسی انسان، نه تنها در تامین سرپناه، بلکه در ایجاد ثبات اقتصادی و اجتماعی نقش بنیادین دارد. از این رو، سیاست های مالیاتی به عنوان ابزاری غیرمستقیم و در عین حال موثر در تنظیم بازار مسکن، مورد توجه بسیاری از دولت ها قرار گرفته است. این مقاله با رویکرد تحلیلی-تطبیقی، به بررسی تجربیات ایالات متحده آمریکا در به کارگیری ابزارهای مالیاتی نظیر کسر بهره وام مسکن، معافیت مالیاتی سود سرمایه حاصل از فروش مسکن اصلی، اعتبار وام مسکن (MCC)، و برنامه هایی نظیر اعتبار مالیاتی توسعه مسکن کم درآمد (LIHTC) پرداخته و توانسته ساختار مالیاتی هدفمندتری را در حمایت از توسعه بازار مسکن و اقشار کم درآمد اعمال کند. در مقابل، نظام مالیاتی ایران علی رغم بهره گیری از برخی معافیت ها، فاقد چارچوب یکپارچه و هدفمند در حمایت از مسکن اجتماعی و اجاره ای بوده و اثرگذاری محدودی بر کاهش شکاف های اجتماعی و توسعه پایدار شهری دارد. (Schwartz, ۲۰۲۱; HUD, ۲۰۱۸).نتایج نشان می دهد در حالی که ایالات متحده با هدف گیری دقیق دهک های درآمدی و توسعه زیرساخت های اطلاعاتی موفق به افزایش عرضه و مالکیت مسکن شده است، در ایران نبود چارچوب منسجم، فقدان نظام اطلاعاتی، و تمرکز بر یارانه های مستقیم باعث ناکارآمدی ابزارهای مالیاتی در کاهش نابرابری و توسعه مسکن اجتماعی شده است (مرکز پژوهش های مجلس، ۱۴۰۲). این مقاله در پایان با ارائه پیشنهادهایی از جمله طراحی نظام اعتبار مالیاتی برای بخش اجاره و معافیت پروژه های مسکن اجتماعی، بر لزوم بازنگری جدی در سیاست های مالیاتی حوزه مسکن در ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سیاست مالیاتی ، مسکن ، کسر مالیاتی ، اعتبار مالیاتی ، LIHTC ، MCC ، عدالت اجتماعی