بحران آب و چالش های آینده سکونتگاه های انسانی در شهرستان کنگاور بررسی پیامدها و راهکارها

بحران آب به عنوان یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی و اجتماعی در قرن بیست ویکم، آثار گسترده ای بر پایداری سکونت گاه های انسانی دارد. ایران با قرارگیری در کمربند خشک و نیمه خشک جهان، طی دو دهه اخیر با کاهش محسوس بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی، خشکسالی های مکرر و تغییرات اقلیمی مواجه بوده است(مدنی،۱۳۹۳؛ IPCC, ۲۰۲۱)شهرستان کنگاور در شرق استان کرمانشاه نیز با جمعیتی بیش از ۸۲ هزار نفر از این بحران مستثنی نیست. کاهش بارش از حدود ۴۵۰ میلی متر در سال ۱۳۷۸ به کمتر از ۱۸۰ میلی متر در سال ۱۴۰۳، افت سالانه بیش از ۵۰ سانتی متر سطح آب های زیرزمینی و فرسودگی بیش از ۳۰ درصد شبکه های آبرسانی، آینده تامین آب و سکونت پایدار را در این شهرستان تهدید می کند (وزارت نیرو، ۱۳۹۹؛ سازمان هواشناسی کشور، ۱۴۰۳). هدف این مقاله بررسی ابعاد بحران آب در شهرستان کنگاور، تحلیل پیامدهای آن بر سکونت های انسانی و ارائه راهکارهای عملیاتی برای مدیریت این بحران است. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی با استفاده از داده های آماری، گزارش های رسمی، مصاحبه های میدانی و مرور ادبیات داخلی و بین المللی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد بحران آب در کنگاور علاوه بر تهدید امنیت غذایی و تخریب محیط زیست، موجب مهاجرت روستاییان، فشار بر زیرساخت های شهری و بروز تنش های اجتماعی شده است. در این پژوهش راهکارهایی همچون اصلاح الگوی مصرف، بازچرخانی پساب، ساماندهی چاه های غیرمجاز، افزایش تاب آوری اجتماعی، استفاده از فناوری های نوین و بهره گیری از دانش بومی پیشنهاد می شود. نتایج نشان می دهد اتخاذ رویکردی جامع و چند بعدی می تواند زمینه ساز توسعه پایدار و جلوگیری از تشدید بحران در آینده باشد.

کلیدواژه ها:

بحران آب ، مدیریت منابع ، خشکسالی ، سکونت انسانی ، شهرستان کنگاور