حکمرانی چندسطحی در شهر هوشمند ساحلی: پیوند شهر–بندر–دریا در توسعه دریامحور ایران

با گسترش شهرهای ساحلی و رشد فناوری های داده محور، پیوند کارآمد میان شهر، بندر و دریا به یکی از الزامات حکمرانی نوین و توسعه دریامحور تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی مفهومی حکمرانی چندسطحی در شهرهای هوشمند ساحلی و تبیین سازوکارهای نهادی و داده ای پیوند «شهر–بندر–دریا» در سواحل جنوبی ایران انجام شده است. پرسش اصلی آن است که چگونه می توان از طریق ترکیب نظریه های حکمرانی چندسطحی، حکمرانی شبکه ای و مدیریت یکپارچه نوار ساحلی، ساختاری کارآمد برای هماهنگی عمودی و افقی میان سطوح ملی، منطقه ای، شهری و بنگاهی ایجاد کرد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و از نوع کاربردی است و داده ها از منابع علمی فارسی و انگلیسی گردآوری و به شیوه تحلیل محتوای کیفی بررسی شده اند. نتایج نشان می دهد که نظام حکمرانی مناطق ساحلی ایران با چالش هایی چون تداخل صلاحیت ها، جزیره ای بودن سامانه های داده، تمرکزگرایی نهادی و ضعف در پیوند شاخص های زیست محیطی و شهری مواجه است. بر این اساس، استقرار «مرکز هماهنگی هوشمند شهر–بندر–دریا» در سطح منطقه ای به عنوان حلقه اتصال میان نهادهای دولتی، شهری، بندری، محیطی و خصوصی پیشنهاد می شود. نوآوری مقاله در ترکیب سه رویکرد نظری و تاکید بر نقش تسهیل گر و ناظر دولت، در کنار گسترش مشارکت شرکت های دانش بنیان و بخش خصوصی در حکمرانی داده محور است. چنین الگویی می تواند زمینه ساز ارتقای کارایی نهادی، پایداری محیطی و شکل گیری مزیت ژئواکونومیک ایران در مسیر توسعه دریامحور باشد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ساحلی ، حکمرانی چندسطحی ، پیوند شهر–بندر–دریا ، توسعه دریامحور ، بندر هوشمند