واکاوی مولفه های تعلیم و تربیت در حکمت خسروانی ایران باستان بر مبنای فلسفه سهروردی

فرهنگ و تمدن ایران باستان میراثی گرانبهاست که در پرتو پیوستگی و استمرار تاریخی خویش، سرچشمه زایش حکمت ها و معارف بلند انسانی گشته است. در این سنت کهن، حکمت خسروانی که ما آن را از طریق شیخ شهاب الدین سهروردی می شناسیم در نظام تعلیم و تربیت مغان متبلور بوده است؛ در آیین مغان بر مبنای اصل نور و ظلمت، نفس آدمی به سلوکی شهودی، تهذیب باطنی و دریافت حضوری از حقیقت فراخوانده می شود. تعلیم و تربیت در این سنت، فرآیندی صرفا بیرونی برای انتقال مفاهیم نیست بلکه مجاهدتی باطنی در جهت بیدارسازی نیروی نوری انسان و گشودن راهی به سوی عوالم اعلی می باشد. از این رو حکمت خسروانی نه صرفا یک شاخه معرفتی بلکه شیوه ای زیستمند از ادراک، پرورش و تعالی انسان در نسبت با هستی و نور بوده است. شیخ شهاب الدین سهروردی با تاسیس حکمت اشراق سعی در احیای این حکمت دیرینه نمود. ایشان پیوند ناگسستنی میان حکمت خسروانی و تعلیم و تربیت معنوی را در افق تفکر فلسفی خود هویدا کرده است. این نوشتار با روش تحلیلی و توصیفی و واکاوی مسئله تعلیم و تربیت در حکمت خسروانی از طریق آثار سهروردی برآن است تا مولفه هایی را از دل این سنت کهن استخراج نماید که در فضای تعلیم و تربیت امروزی نیز کاربرد داشته باشد.

کلیدواژه ها:

حکمت خسروانی ، حکمت اشراق ، سهروردی ، ایران باستان ، تعلیم و تربیت ، مغان