تربیت فراتر از آموزش؛ مدرسه و شکل گیری شخصیت دانش آموز

این پژوهش با هدف تبیین جایگاه محوری تربیت در فرآیند آموزش و تحلیل نقش مدرسه به مثابه نهاد اصلی شکل گیری شخصیت دانش آموزان انجام شده است. در جهان معاصر که با سرعت فزاینده تغییرات فناوری و پیچیدگی های اجتماعی مواجه است، رویکرد صرفا انتقال محتوای آموزشی (آموزش) دیگر پاسخگوی نیازهای بنیادین جامعه و فرد نیست. تربیت، به معنای عاملی فعال، هدفمند و جامع نگر است که ابعاد شناختی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی فرد را همزمان پرورش می دهد، در حالی که آموزش عمدتا بر تقویت توانمندی های دانشی و مهارتی متمرکز است. این مقاله با بهره گیری از رویکردی تحلیلی-توصیفی، ابتدا تمایز مفهومی تربیت و آموزش را تبیین نموده و سپس، با تکیه بر نظریه های روان شناختی و جامعه شناختی، ابعاد مختلف تاثیر مدرسه بر فرآیند شخصیت سازی را مورد واکاوی قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که مدرسه به عنوان یک نظام اجتماعی پویا، از طریق تعاملات ساختاریافته، مدل سازی رفتاری توسط معلمان و برنامه های درسی پنهان، نقشی حیاتی در نهادینه سازی ارزش ها و الگوهای شخصیتی ایفا می کند. تاکید بر ابعاد روان شناختی (خودپنداره و خودکارآمدی)، اجتماعی (مهارت های بین فردی و شهروندی)، اخلاقی (اصول و وجدان اخلاقی) و فرهنگی (هویت یابی)، نشان می دهد که خروجی مطلوب نظام آموزشی، تنها کسب نمرات نیست، بلکه تربیت شهروندانی متوازن، مسئولیت پذیر و دارای شخصیت متعالی است. این پژوهش دلالت بر لزوم بازنگری در اولویت های نظام های آموزشی و افزایش توجه به برنامه های رسمی و غیررسمی متمرکز بر توسعه ابعاد شخصیتی دارد.

کلیدواژه ها:

تربیت ، آموزش ، شخصیت دانش آموز ، روان شناسی تربیتی ، نظام مدرسه ، توسعه جامع