**نقش آگاهی اخلاقی در کاهش جرایم سایبری بین نوجوانان و جوانان**

رشد سریع فناوری های دیجیتال در دو دهه اخیر دنیای ارتباطات، آموزش، تفریح و سبک زندگی نسل های جدید را دگرگون کرده است. نوجوانان و جوانان که از آن ها به عنوان «نسل دیجیتال» یاد می شود، بیش از هر گروه جمعیتی دیگری با فضای مجازی، شبکه های اجتماعی، بازی های آنلاین، پلتفرم های اشتراکی و خدمات اینترنتی سروکار دارند. این ارتباط گسترده، فرصت های بسیاری را برای رشد فردی، یادگیری، خلاقیت و مشارکت اجتماعی فراهم کرده، اما در کنار آن، چالش هایی نیز به دنبال داشته است؛ یکی از مهم ترین چالش ها، **افزایش انواع جرایم و ناهنجاری های سایبری** در میان همین گروه سنی است.جرایم سایبری نوجوانان پدیده ای نوظهور و پیچیده است. بخشی از این جرایم ناشی از کنجکاوی، هیجان طلبی یا فشار همسالان است. برخی دیگر نتیجه نبود آموزش، ضعف قوانین بازدارنده، یا عدم درک پیامدهای اخلاقی و حقوقی رفتارها در فضای مجازی اند. در بسیاری از کشورها، نوجوانان ممکن است بدون قصد مجرمانه و تنها به دلیل ناآگاهی از حدود اخلاقی و قانونی، دست به اعمالی بزنند که از نظر حقوقی «جرم سایبری» تلقی می شود؛ از جمله ورود غیرمجاز به حساب دیگران، اشتراک گذاری اطلاعات خصوصی، آزار اینترنتی، انتشار اخبار نادرست، و نقض حقوق مالکیت فکری.در این میان، **آگاهی اخلاقی** به عنوان یک سازوکار نرم و بنیادین، نقش بسیار تعیین کننده ای در پیشگیری از انحرافات رفتاری و کاهش جرایم سایبری دارد. برخلاف رویکردهای صرفا قانونی یا امنیتی، که بر مجازات و کنترل بیرونی تکیه می کنند، آگاهی اخلاقی بر **خودآگاهی، مسئولیت پذیری، همدلی، درک پیامدهای رفتار، و پایبندی داوطلبانه به اصول درست** استوار است. این آگاهی در نوجوانان و جوانان هنگامی به نقطه اثرگذاری می رسد که توسط خانواده، مدرسه، جامعه، رسانه ها و نهادهای فرهنگی تقویت شود.

کلیدواژه ها:

رشد سریع