ارزیابی فضایی مناطق مستعد توسعه گردشگری روستایی در استان فارس کاربرد تلفیقی AHP-Fuzzy-GIS

استان فارس با دارا بودن جاذبه های گردشگری منحصر به فرد ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری روستایی دارد. با این حال عدم شناسایی صحیح این پتانسیل ها منجر به توسعه نامتعادل و استفاده نابهینه از منابع شده است. این مطالعه با هدف شناسایی مناطق مستعد توسعه گردشگری روستایی در استان فارس با بهره گیری از تلفیق روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شد. معیارهای اصلی مورد استفاده شامل جاذبه های گردشگری، توپوگرافی، دسترسی و موقعیت مکانی، قابلیت اراضی، شرایط اقلیمی و زیرساخت های خدماتی بود که در مجموع با ۲۷ زیرمعیار، وزن دهی و مورد تحلیل قرار گرفتند. لایه های مکانی در محیط GIS استانداردسازی و با استفاده از الگوریتم Fuzzy Overlay تلفیق شدند. نقشه نهایی تناسب گردشگری روستایی در پنج طبقه تهیه شد. نتایج حاصل از مقایسه زوجی معیارها نشان داد که جاذبه های گردشگری با وزن ۰/۴۱ مهم ترین عامل موثر بر توسعه گردشگری در استان فارس است. دسترسی و موقعیت مکانی با وزن ۰/۲۲ و توپوگرافی با وزن ۰/۱۶ در رتبه های بعدی قرار گرفتند. بر اساس تحلیل فضایی ۱۴/۷۱ درصد از مساحت استان در طبقه «نامساعد»، ۲۶/۵۳ درصد در طبقه «کمی مساعد»، ۲۹/۱۹ درصد در طبقه نسبتا مساعد، ۲۲/۱۶ درصد در طبقه مساعد و ۷/۴۱ درصد در طبقه «بسیار مساعد» قرار گرفته است. این یافته ها حاکی از ضرورت تمرکز بر مناطق مستعد (نسبتا مساعد به بالا) و همچنین برنامه ریزی فضایی برای بهبود وضعیت مناطق با پتانسیل پایین است. به علاوه مناطق بسیار مساعد باید با مدیریت صحیح و حفاظت از محیط زیست مورد حمایت قرار گیرند تا از فشارهای ناشی از گردشگری غیرقابل پیش بینی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

تحلیل فضایی ، توسعه گردشگری ، Fuzzy Overlay ، GIS ، AHP