تحلیل فرصت ها و چالش های گردشگری عشایری در ایران

گردشگری عشایری به عنوان یکی از اشکال نوظهور و بومی گردشگری فرهنگی با اتکا بر زندگی کوچ نشینی، آیین ها و سنت های اصیل عشایر و زیست بوم های طبیعی، بکر پتانسیل بالایی برای توسعه پایدار گردشگری در ایران دارد. هدف این مقاله، مروری تحلیل نظام مند فرصت ها، چالش ها و شکاف های پژوهشی موجود در حوزه گردشگری عشایری ایران است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد ترکیبی مرور نظام مند و روایت محور بوده و در آن ۳۸ مقاله علمی منتشر شده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ از پایگاه های داخلی و بین المللی تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که ظرفیت های فرهنگی پوشاک، موسیقی، آداب و رسوم، منابع طبیعی و فرصت های اشتغال زایی، این نوع گردشگری را به ابزاری موثر برای توانمندسازی جوامع عشایری تبدیل می کند. در مقابل توسعه این حوزه با چالش هایی چون ضعف زیرساخت ها، نبود آموزش و مشارکت محلی، تهدیدات زیست محیطی، تجاری سازی فرهنگ و فقدان سیاست گذاری هماهنگ روبه رو است. همچنین بررسی شکاف های پژوهشی حاکی از کمبود مطالعات میدانی، نبود مدل های بومی و ضعف بازاریابی بین المللی در این حوزه است. بر این اساس پیشنهادهایی همچون طراحی الگوهای مشارکتی، آموزش جامعه محلی، ایجاد زیرساخت های بوم سازگار و تدوین سیاست های حمایتی در سطوح ملی و محلی ارائه شده است. یافته ها بر ضرورت نگاه کل نگر و بین بخشی در بهره برداری پایدار از ظرفیت های گردشگری عشایری تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

گردشگری عشایری ، کوچ نشینی ، توسعه پایدار ، جوامع بومی ، مشارکت محلی ، ایران