معماری ایرانی در آغوش خورشید و ماه بازخوانی نور به عنوان عنصر معنوی در فضاهای معماری

مقاله حاضر به بررسی نقش محوری، نور خورشید و ماه در معماری سنتی و فلسفی ایران می پردازد. این پژوهش نشان می دهد که در این معماری نور نه یک پدیده ی فیزیکی صرف بلکه عنصری کلیدی در تجلی مفاهیم عرفانی و هستی شناختی بوده است. خورشید به عنوان منبع حیات و تجلی نور مطلق بر سازماندهی اقلیمی و فلسفی بناها اثرگذار بوده است و ماه به عنوان نماد تامل و نور منعکس شده بر فضاهای خلوت و شاعرانه ی شبانه سایه افکنده است. تعامل این نور با مصالح بومی (کاشی، گچ و آجر) تحلیل می شود؛ به گونه ای که هر ماده، کارکردی منحصر به فرد در تفسیر و بازتولید نور الهی ایفا می کند. در نهایت مسجد شیخ لطف الله به عنوان نمونه بارز تجلیگاه این ایدئولوژی نوری مورد واکاوی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود که معماری ایرانی، متنی سه بعدی است که نظم کیهانی را از طریق واسطه ی نور بر زمین متجلی ساخته است. این ساختار پیچیده که در آن هیچ عنصر مادی از معنا تهی نیست، معماری معاصر را به بازگشت به اصول بنیادین دعوت می کند.

کلیدواژه ها:

معماری ، ایرانی ، نور ، عرفان ، حکمت ، اشراق ، مسجد شیخ لطف الله