تحلیل سازش پذیری خانه های مسکونی در محلات شهری تهران رویکردی مبتنی بر گونه شناسی و هویت شهری

مسکن به عنوان اصلی ترین بستر زیست انسان نقش تعیین کننده ای در کیفیت سکونت، تداوم زندگی خانوادگی و شکل گیری هویت شهری دارد. یکی از چالش های مهم معماری معاصر، توانایی خانه برای انطباق با تغییرات رفتاری و ساختاری خانواده در طول زمان است؛ مفهومی که در این پژوهش با عنوان «سازش پذیری» تحلیل شده است. هدف مطالعه حاضر بررسی ظرفیت سازش پذیری خانه های مسکونی در گونه های مختلف محلات تهران و تبیین نقش آن در تقویت هویت شهری است. برای این منظور، ابتدا مفاهیم سازش پذیری فضایی، عملکردی، زمانی و کالبدی، چرخه حیات خانواده و شاخص های گونه شناسی محلات و هویت شهری تحلیل و سپس با یکدیگر تلفیق شد. پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و بر پایه تحلیل اسنادی و تطبیقی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ظرفیت سازش پذیری خانه ها در محلات تهران به طور معناداری متفاوت است؛ به گونه ای که محلات سنتی به دلیل ریزدانگی، تنوع فضایی و امکان مداخله کاربران سازش پذیری بیشتری دارند در حالی که محلات جدید و آپارتمانی به دلیل تیپ سازی و محدودیت های سازه ای کمترین ظرفیت را برای پاسخگویی به مراحل چرخه حیات خانواده نشان می دهند. نتایج بیانگر آن است که سازش پذیری خانه عاملی کلیدی در افزایش دوام سکونت، ارتقای روابط اجتماعی و تقویت دلبستگی به مکان است و از این طریق نقش مهمی در شکل دهی هویت شهری ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

سازش پذیری خانه ، چرخه حیات خانواده ، گونه شناسی محلات ، هویت شهری ، معماری مسکونی تهران