اثر طراحی تقاطع ها بر ادراک بصری رانندگان و رفتار حرکتی آنان

تقاطع ها به عنوان نقاط تمرکز جریان های متقاطع ترافیک محیط هایی با تراکم بالای محرک های دیداری و بار ادراکی متغیر ایجاد می کنند که ظرفیت پردازشی رانندگان را به چالش می کشند. پیچیدگی ساختار هندسی این فضاها و تغییرات مداوم در صحنه ترافیکی سازوکارهای تشخیص، پیش بینی و تصمیم گیری را در معرض نوسان قرار می دهد و رفتار حرکتی رانندگان را شکل می دهد. هدف پژوهش حاضر تحلیل ساختارمند نقش طراحی تقاطع ها در ساماندهی الگوهای ادراک بصری و تاثیر آن بر رفتار حرکتی رانندگان در مقیاس جهانی است؛ تحلیلی که نشان می دهد چگونه کیفیت معماری دیداری محیط می تواند ظرفیت یکپارچه سازی اطلاعات و دقت واکنش راننده را تعیین کند. روش پژوهش بر مبنای مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند یافته های منتشر شده در حوزه های مهندسی ترافیک، روان شناسی، ادراک، علوم شناختی و طراحی شهری تدوین شد. بررسی منابع نشان داد که رانندگان هنگام ورود به تقاطع ها ابتدا یک ساختار ادراکی اولیه شامل شناسایی محور، دید تشخیص حرکت غالب و تعیین حدود ایمنی را شکل می دهند و این ساختار در مواجهه با محرک های پویا همچون تغییر سرعت و مسیر دیگر کاربران راه به صورت پیوسته بازسازی می شود. یافته ها نشان داد هندسه تقاطع با کنترل میزان میدان دید، زاویه برخورد جریان ها و چیدمان عناصر بصری مسیر جست وجوی نگاه را سامان می دهد و بر کیفیت پیش بینی حرکتی تاثیر می گذارد. در تقاطع های با تنش بصری بالا رفتارهای جبرانی همچون کاهش سرعت، افزایش فاصله جانبی و محدود شدن دامنه حرکت چشم افزایش می یابد؛ در حالی که محیط های دارای نظم دیداری و سلسله مراتب اطلاعاتی روشن موجب کاهش چرخه های اصلاحی و افزایش پایداری رفتاری می شود. جمع بندی پژوهش نشان می دهد که طراحی تقاطع ها نه صرفا یک فرایند مهندسی، بلکه سازوکاری برای تنظیم رابطه میان ظرفیت ادراکی انسان و ساختار اطلاعاتی فضا است؛ رابطه ای که کیفیت آن نقش تعیین کننده ای در شکل دهی رفتار حرکتی رانندگان و کارایی سیستم های ترافیکی جهانی دارد.

کلیدواژه ها:

ادراک ، بصری ، رفتار حرکتی ، راننده ، طراحی تقاطع ، هندسه راه