خوانش زیبایی فضاهای پیاده مدار بر پایه اصول ادراک دیداری از گشتالت تا سازمان توجه

فضاهای شهری امروز در حالی شکل می گیرند که توان شناختی انسان محدود است اما پیچیدگی بصری و کالبدی شهرها به طور مداوم افزایش می یابد. عابر پیاده ناچار است حجم زیادی از محرک های بصری را در زمانی کوتاه پردازش کند؛ وضعیتی که اگر با منطق ادراک انسانی همخوان نباشد به سردرگمی، خستگی ذهنی و کاهش کیفیت تجربه ی فضایی می انجامد. از این رو، زیبایی شناسی و خوانایی فضاهای پیاده مدار را نمی توان صرفا بر پایه ی ویژگی های صوری یا شاخص های کمی تبیین کرد بلکه باید آن را حاصل تعامل میان ساختار محیط، سازمان محرک های بصری و سازوکارهای ادراک و توجه انسانی دانست. این پژوهش با هدف ارائه ی چارچوبی نظری برای تحلیل زیبایی شناسی فضاهای پیاده مدار شهری بر اصول ادراک دیداری با تاکید بر روان شناسی گشتالت، سازمان توجه و مقیاس انسانی تمرکز دارد. پژوهش از نظر ماهیت نظری-تحلیلی است و بر بازخوانی هدفمند ادبیات بین رشته ای و تحلیل مفهومی و تطبیقی مفاهیم کلیدی استوار است تا منطق ادراکی تجربه ی عابر پیاده به صورت یکپارچه تبیین شود. نتایج نشان می دهد اصول گشتالت به ویژه روابط شکل-زمینه و مجاورت با کاهش بار شناختی و افزایش خوانایی فضایی نقش موثری در ارتقای تجربه ی زیبایی شناختی دارند. در نهایت، پژوهش تاکید می کند که کیفیت زیبایی فضاهای پیاده مدار نه محصول اغراق بصری بلکه نتیجه ی سازمان یافتگی هوشمند محیط شهری متناسب با ظرفیت های شناختی انسان است.

کلیدواژه ها:

فضاهای پیاده مدار ، ادراک دیداری ، روان شناسی ، گشتالت ، زیبایی ، پیچیدگی بصری