نقش سواد دیجیتال در کاهش خشونت سایبری و قلدری مجازی در میان دانش آموزان

با گسترش روزافزون فناوری های اطلاعات و ارتباطات و نفوذ شبکه های اجتماعی در زندگی نوجوانان، پدیده قلدری مجازی به یکی از چالش های جدی در سیستم های آموزشی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان سواد دیجیتال و بروز خشونت سایبری در میان دانش آموزان انجام شده است. رویکرد این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با روش کتابخانه ای و مرور نظام مند (Systematic Review) بوده است. داده ها با مرور منابع معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ گردآوری شدند. یافته ها نشان می دهند که مولفه های سواد دیجیتال شامل سواد اطلاعاتی، سواد رسانه ای، سواد اخلاقی و سواد امنیتی، رابطه معکوس و معناداری با رفتارهای قلدری مجازی دارند. دانش آموزانی که دارای سطح بالایی از سواد دیجیتال هستند، توانایی بیشتری در تشخیص محتوای مخرب، مدیریت حریم خصوصی و پاسخگویی سازنده به تعارضات دارند. نتایج حاکی از آن است که تقویت سواد دیجیتال از طریق برنامه های درسی مدارس و همکاری والدین، می تواند به عنوان یک مداخله موثر در کاهش آسیب های فضای مجازی عمل کند. این مقاله پیشنهاد می کند که آموزش مفاهیم اخلاقی و امنیت سایبری باید به عنوان بخشی از آموزش رسمی در مدارس جمهوری اسلامی ایران گنجانده شود تا نسل آینده با هوشیاری و مسئولیت پذیری از فضای مجازی بهره مند شوند.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، قلدری مجازی ، خشونت سایبری ، دانش آموزان ، امنیت سایبری ، مداخله آموزشی ، فرهنگ اسلامی-ایرانی.