تحول در کارکردهای تربیتی آموزش و پرورش و تاثیر آن بر رشد فردی و اجتماعی دانش آموزان

تحول در کارکردهای تربیتی آموزش و پرورش، پاسخی ضروری به چالش های نظام آموزشی در عصر حاضر است. این مقاله با رویکردی نظری و با ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی، به بررسی ابعاد این تحول و تاثیر آن بر رشد فردی و اجتماعی دانش آموزان می پردازد. مبانی نظری استخراج شده نشان می دهند که سیستم های آموزشی سنتی، با تاکید انحصاری بر محفوظات، آزمون های استاندارد و پاسخ های ازپیش تعیین شده، به تدریج از اهداف غایی تربیت فاصله گرفته اند . در مقابل، چارچوب پیشنهادی این پژوهش بر سه ستون اصلی استوار است: ۱) پداگوژی خلاقانه، با تاکید بر طراحی فرآیند یادگیری مبتنی بر کنجکاوی، آزمایشگری و انطباق با نیازهای منحصربه فرد دانش آموزان؛ ۲) دانش ریشه ای رشته های علمی، با هدف انتقال فهم ساختار، روش های پژوهشی و ماهیت تولید دانش در هر رشته، به جای تمرکز صرف بر حقایق منفک؛ و ۳) عاملیت نقادانه، با هدف تربیت معلمان و دانش آموزانی که واجد بینش و اراده لازم برای شناسایی و مقابله با نابرابری های اجتماعی و اقتصادی هستند . کاربست این چارچوب، با خلق فضای آموزشی مشارکتی و عادلانه، نه تنها عملکرد تحصیلی را بهبود می بخشد، بلکه موجبات رشد همه جانبه فردی (شامل مهارت های تفکر نقاد، خلاقیت و خودشکوفایی) و رشد اجتماعی (شامل حس مسئولیت پذیری، همدلی و توانایی عمل برای تحقق عدالت اجتماعی) را فراهم می سازد. این مقاله در ادامه، مزایا، محدودیت ها و بسترهای لازم برای اجرای این چارچوب را بررسی کرده و بر لزوم بازتعریف ماموریت نظام آموزشی به عنوان نهادی برای پرورش شهروندان آگاه و توانمند تاکید می کند.واژگان کلیدی: تحول تربیتی؛ چارچوب مفهومی؛ پداگوژی خلاق؛ عاملیت نقاد؛ رشد فردی؛ رشد اجتماعی؛ عدالت آموزشی.