پرورش مسئولیت پذیری فردی از طریق ساماندهی فضای فیزیکی کلاس درس توسط خود دانش آموزان

این پژوهش با هدف تبیین چگونگی تاثیر ساماندهی فضای فیزیکی کلاس درس توسط دانش آموزان بر پرورش مسئولیت پذیری فردی آنان در مقطع ابتدایی انجام شد. مسئله اصلی پژوهش شکاف میان تاکید سیاست گذاران آموزشی بر پرورش مسئولیت پذیری و رویکردهای سنتی معلم محور در ساماندهی فضای کلاس است که فرصت های تربیتی ذاتی این فضا را نادیده می گیرد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش کتابخانه ای انجام گرفت و داده ها از طریق تحلیل محتوای تماتیک منابع علمی معتبر استخراج شدند. یافته ها نشان داد که مشارکت دانش آموزان در سازماندهی فضای کلاس از طریق سه سازوکار تربیتیتبدیل مسئولیت به تجربه ای عینی، شکل گیری حس مالکیت و تقویت خودکارآمدی بر رشد مسئولیت پذیری فردی تاثیرگذار است. همچنین، موثرترین الگوهای پیاده سازی این رویکرد، ترکیبی از تدریجی بودن، چرخشی بودن نقش ها و بازخورد مستمر است. چالش های اصلی اجرایی شامل نگرش سنتی معلمان، محدودیت زمانی و عدم آموزش کافی است. نتایج نشان می دهد که این رویکرد می تواند به عنوان راهکاری کاربردی و کم هزینه برای تحقق اهداف تربیتی سند تحول بنیادین در سطح روزمره کلاس درس مورد استفاده قرار گیرد.واژگان کلیدی: مسئولیت پذیری فردی، فضای فیزیکی کلاس درس، مشارکت دانش آموزان، پرورش تربیتی، ساماندهی محیط یادگیری