تحلیل تاثیر سکوت آموزشی بر تفکر تاملی فراگیران در کلاس درس

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر سکوت آموزشی (Educational Silence) بر کیفیت و عمق تفکر تاملی (Reflective Thinking) فراگیران در محیط کلاس درس انجام شده است. سکوت آموزشی، که اغلب به عنوان غیاب تعامل کلامی معلم یا دانش آموز در یک دوره زمانی مشخص تعریف می شود، می تواند بستر مناسبی برای پردازش عمیق اطلاعات و فعال سازی سازوکارهای درونی تفکر فراهم آورد. پژوهش حاضر با رویکردی ترکیبی (کیفی-کمی) و با استفاده از طرح پارادایم تبدیل یافته (Convergent Parallel Design) اجرا گردید. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر ارومیه بود. حجم نمونه در بخش کمی ۳۰۰ نفر و در بخش کیفی ۳۰ نفر از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای کمی شامل مقیاس تفکر تاملی کالپ (KCLP) و پرسشنامه سنجش ادراک فراگیران از سکوت آموزشی بود. در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و تحلیل محتوای بازخورد های کتبی فراگیران پس از دوره های سکوت هدایت شده مورد استفاده قرار گرفت. یافته های کمی نشان داد که بین میزان تجربه سکوت آموزشی هدایت شده و نمرات تفکر تاملی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد ((r = ۰.۶۸, p < ۰.۰۰۱)). تحلیل کیفی نیز حکایت از آن داشت که سکوت فرصتی برای برقراری ارتباط بین دانش های پیشین و اطلاعات جدید، کاهش اضطراب پاسخ دهی فوری، و تعمق در ساختار مسائل پیچیده فراهم می آورد. نتایج کلی پژوهش تایید می کند که سکوت آموزشی به عنوان یک استراتژی تدریس فعال، نه تنها مانع یادگیری نیست، بلکه عاملی کلیدی در تسهیل تفکر تاملی سطح بالا (سطوح دوم و سوم مدل شاون) محسوب می شود. پیشنهاد می شود برنامه ریزی درسی با در نظر گرفتن دوره های کوتاه و استراتژیک سکوت، غنای فرآیندهای شناختی فراگیران تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: سکوت آموزشی ، تفکر تاملی ، پردازش شناختی ، یادگیری فعال ، استراتژی های تدریس.