تاثیر زبان عربی بر تکوین علم کلام الهیات اسلامی

این مقاله به بررسی رابطه عمیق و دوسویه میان زبان عربی و علم کلام (الهیات اسلامی) می پردازد. علم کلام، به عنوان تلاشی نظام مند برای تبیین عقاید دینی بر پایه عقل و نقل، از همان آغاز با محدودیت ها و ظرفیت های ذاتی زبان عربی پیوند خورده است. زبان عربی، به واسطه ساختار صرفی منحصربه فرد خود، به ویژه نظام ریشه یابی سه حرفی (جذر)، بستر شکل گیری مفاهیم انتزاعی الهیاتی را فراهم آورد. این پژوهش نشان می دهد که چگونه دقت در معانی لغوی و ساختار دستوری (نحو) در آیات و احادیث، منشا اصلی بسیاری از مناقشات کلامی، به ویژه در مباحث صفات الهی، جبر و اختیار، و مساله حدوث و قدم کلام خداوند بوده است. قابلیت اشتقاق بالا، امکان تعریف و تثبیت اصطلاحات تخصصی فلسفی و کلامی (مانند جوهر و عرض) را میسر ساخت که این خود، گامی اساسی در استقلال یافتن علم کلام به عنوان یک رشته علمی مستقل بود. در نهایت، زبان عربی صرفا ابزاری برای انتقال مفاهیم نیست، بلکه یک عامل ساختاری فعال در تعیین چارچوب ها و حل و فصل اختلافات درون دینی است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: علم کلام ، زبان عربی ، الهیات اسلامی ، ریشه یابی ، نحو ، صفات الهی ، فلسفه اسلامی.