بررسی علل فاصله میان اهداف برنامه درسی و اجرای واقعی در کلاس ابتدایی

این مقاله به بررسی ریشه ها و ابعاد فاصله معنادار میان اهداف تبیین شده در اسناد رسمی برنامه های درسی ملی و آنچه واقعا در کلاس های درس دوره ابتدایی کشور اجرا می شود، می پردازد. این شکاف، یکی از چالش های بنیادین نظام های آموزشی نوین است که اثربخشی آموزش را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. اهداف برنامه های درسی، غالبا بلندپروازانه، جامع و مبتنی بر رویکردهای نوین تربیتی (مانند یادگیری فعال، توسعه مهارت های قرن بیست و یکم و تفکر انتقادی) تدوین می شوند. با این حال، تجربه میدانی نشان می دهد که تمرکز غالب بر انتقال محتوای سطحی، حفظیات و آمادگی برای آزمون های استاندارد است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با استفاده از ادبیات پژوهشی موجود در آموزش ابتدایی، علل این ناسازگاری را در سه سطح کلان (سیاست گذاری و ساختار)، میانی (مدرسه و محیط حرفه ای) و خرد (کلاس درس و معلم) دسته بندی و تحلیل می کند. یافته ها حاکی از آن است که عواملی نظیر تمرکز بیش از حد بر ارزشیابی های متمرکز، عدم انطباق آموزش های ضمن خدمت با واقعیت کلاس، ضعف در مواد و منابع آموزشی مکمل، و همچنین فشارهای سازمانی و کمبود منابع فیزیکی و انسانی، موجب می شوند که معلمان به سمت اجرای «برنامه درسی پنهان» و رفتارهای محافظه کارانه در تدریس سوق داده شوند که این امر، تحقق اهداف اصلی برنامه درسی را به تعویق می اندازد. در نهایت، راهکارهایی کاربردی با تمرکز بر توانمندسازی معلمان و بازنگری در نظام های انگیزشی و ارزشیابی ارائه می گردد تا پلی میان آرمان های برنامه درسی و عمل واقعی ساخته شود.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، اجرای برنامه درسی ، اهداف آموزشی ، آموزش ابتدایی ، شکاف محتوایی ، ارزشیابی متمرکز ، معلم.