طراحی الگوی تدریس تلفیقی علوم تجربی و ادبیات فارسی مبتنی بر رویکرد داستان محور برای تقویت سواد علمی و تفکر خلاق دانش آموزان دوره دوم ابتدایی

هدف این پژوهش، طراحی الگوی تدریس تلفیقی علوم تجربی و ادبیات فارسی مبتنی بر رویکرد داستان محور برای تقویت سواد علمی و تفکر خلاق دانش آموزان پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی بود. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل معلمان خبره علوم تجربی و ادبیات فارسی دوره ابتدایی و متخصصان برنامه ریزی درسی تلفیقی در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری، ۲۰ نفر به عنوان مشارکت کننده انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون و کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی تدریس تلفیقی طراحی شده شامل هفت بعد اصلی است: ۱) مبانی و اصول (تلفیق معنادار، داستان محوری، یادگیری فعال)، ۲) اهداف (تقویت سواد علمی کاربردی، پرورش تفکر خلاق و بیان ادبی، ایجاد نگرش مثبت به علوم)، ۳) محتوای تلفیقی (خلق داستان های علمی-تخیلی، بازآفرینی اکتشافات علمی در قالب روایت، استفاده از اشعار و متون ادبی مرتبط با پدیده های طبیعی)، ۴) راهبردهای تدریس (روش اکتشافی هدایت شده از طریق داستان، پروژه های داستان نویسی علمی، نقش آفرینی دانشمندان)، ۵) نقش معلم (طراح سناریوهای تلفیقی، تسهیل گر گفت وگو، راهنمای فرآیند تحقیق)، ۶) محیط یادگیری (کلاس کارگاهی، استفاده از منابع چندرسانه ای، فضای تعاملی) و ۷) ارزشیابی (پورتفولیوی داستان های علمی، ارائه های خلاقانه، خودارزیابی). این الگو می تواند به عنوان چارچوبی نوآورانه برای معلمان دوره ابتدایی در جهت ایجاد پیوند معنادار بین دو حوزه مهم درسی و پرورش دانش آموزان خلاق و کنجکاو مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تدریس تلفیقی ، علوم تجربی ، ادبیات فارسی ، رویکرد داستان محور ، سواد علمی ، تفکر خلاق ، دوره دوم ابتدایی.