ارزیابی منافع پویای اقتصادی عضویت ایران در SCO در قیاس با BRICS-Plus

منافع پویای شکلگیری یکپارچگی های اقتصادی جهان نامتقارن ، و حتی منافع کشورهای عضو آن یکپارچگی ها کاملا متفاوت است. دو دهه از شکلگیری دو بلوک سازمان همکاری شانگهای (SCO) و بریکس پلاس (BRICS-Plus) که ایران اخیرا عضو آن شده، می گذرد. هم اینک پرسش این است که آیا شکلگیری این دو سازمان منافع پویایی داشته است؟ کدام یک از اعضا بیشترین و کم ترین منافع را کسب نموده است؟ آیا این منافع کشورهای عضو ناشی از شکلگیری یکپارچگی اقتصادی است یا متاثر از عوامل بنیادین اقتصادی منحصر اعضا است؟ مقاله حاضر به منافع پویای شکلگیری سازمان همکاری شانگهای (SCO) در قیاس با بریکس پلاس (BRICS-Plus) از جنبه های رقابت، صرفه های مقیاس، سرمایه گذاری خارجی و تحرک عوامل با روش مطالعات تطبیقی در دوره بلندمدت از ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ می پردازد. نتایج پژوهش گویای آن است که هر دو سازمان در رقابت، صرفه های مقیاس و سرمایه گذاری خارجی در بلندمدت به جایگاه مناسب در جهان ارتقا یافته اند. با توجه به ارتقای رتبه رقابت جهانی برخی اعضا، ارتقای سهم هر دو سازمان از سرمایه گذاری خارجی جهان و دستیابی به صرفه های مقیاس بالاتر، یکایک اعضا بهطور یکسان از این منافع در بلندمدت برخوردار نشده اند. همچنین تمام این منافع پویا ناشی از شکلگیری نبوده است و البته شکلگیری این دو سازمان در این منافع بی تاثیر نیز نبوده است. به علاوه همه اعضا، از این منافع به یک میزان منتفع نشدهاند؛ بهطوری که بالاترین منافع، از جنبه افزایش سهم توام با رشد شتابان، در سازمان همکاری شانگهای (SCO) از آن چین و قزاقستان، و در بریکس پلاس (BRICS-Plus) از آن چین، هند و برزیل است، و سهم ایران از این منافع پویای اقتصادی از جمله رقابت، صرفه های مقیاس، جریان سرمایه گذاری خارجی کاملا ناچیز است. بنابراین توصیه اکید مطالعه، اهتمام جدی برای تحول بنیادی در ارتقای رقابت، صرفه های مقیاس، سرمایه گذاری خارجی و تحرک عوامل تولید با محوریت بازار کار به منظور ارتقای منافع پویای کشور است.

کلیدواژه ها:

یکپارچگی اقتصادی ، منافع پویای اقتصادی ، رقابت ، صرفه های مقیاس ، سرمایه گذاری خارجی ، SCO ، BRICS-Plus ، ایران