ارزیابی فراوانی و ویژگی های میکروپلاستیک های پساب خروجی تصفیه خانه فاضلاب شهری زابل

زمینه و هدف: آلودگی ناشی از میکروپلاستیک ها به یک بحران محیط زیستی نوظهور تبدیل شده است؛ این موضوع به ویژه در سیستم های تصفیه فاضلاب شهری چالشی جدی برای سلامت انسان و پایداری اکوسیستم ها به شمار می رود. این پژوهش با هدف بررسی فراوانی، ویژگی های ظاهری و ترکیب شیمیایی میکروپلاستیک ها در پساب خروجی تصفیه خانه فاضلاب شهری زابل انجام شد. مواد و روش­ ها: نمونه برداری از پساب تصفیه شده در فصل زمستان ۱۴۰۳ انجام شد. سه نمونه، هر کدام با حجم ۱۰ لیتر از خروجی تصفیه خانه برداشت شد. برای جداسازی میکروپلاستیک ­ها، نمونه ­ها از الک­ هایی با سایزهای مختلف عبور داده شدند و سپس هضم شیمیایی و جداسازی براساس چگالی انجام شد. میکروپلاستیک­ ها با میکروسکوپ نوری و طیف سنجی مادون قرمز (FTIR) شناسایی و طبقه بندی شدند. یافته ­ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که بیشترین میانگین فراوانی به میزان ۱/۰۸±۲۶/۳۸ میکروپلاستیک در لیتر با اندازه ۴۵–۴۲۵ میکرومتر در پساب خروجی تصفیه خانه شهر زابل است. نتایج آزمون ANOVA نشان داد که ذرات از نوع فیلم با میانگین ۱/۰۸±۲۷/۵۸ میکروپلاستیک در لیتر بیش از سایر اشکال (فیبر، فراگمنت و فوم) بیشترین سهم را با اختلاف معنی­دار به خود اختصاص دادند (۰/۰۵>p). طیف­سنجی FTIR، نشان داد که تنوع قابل توجهی از پلیمرها در این ذرات وجود دارد. براساس نتایج به دست آمده، پلی اتیلن (PE) با بالاترین فراوانی نسبی به میزان ۰/۹ ±۲۱/۴۶ بیشترین سهم را در میان انواع میکروپلاستیک ها داشت. نتیجه­ گیری: نتایج این پژوهش تصویری روشن از وضعیت میکروپلاستیک ها در پساب خروجی این تصفیه خانه ارائه می کند. همچنین بر ضرورت پایش مستمر، شناسایی منابع احتمالی، مدیریت پسماندهای پلاستیکی سبک، کاهش مصرف بسته بندی های یک بار مصرف و انجام مطالعات تکمیلی درباره مسیرهای ورود و پیامدهای محیط زیستی میکروپلاستیک ها در مناطق خشک و کم آب به ویژه به دلیل استفاده مداوم از این پساب برای آبیاری زمین های کشاورزی اطراف تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

Microplastic ، Wastewater treatment ، Polyethylene ، Sistan ، FTIR Spectroscopy ، میکروپلاستیک ، تصفیه فاضلاب ، پلی اتیلن ، سیستان ، طیف سنجی FTIR