طراحی الگوی مشارکت اثربخش خانواده در فعالیت های پرورشی مدارس با رویکرد توانمندسازی والدین

هدف این پژوهش، طراحی الگوی مشارکت اثربخش خانواده در فعالیت های پرورشی مدارس با رویکرد توانمندسازی والدین بود. با توجه به شکاف موجود بین تاکیدات نظری بر اهمیت مشارکت و واقعیت موجود در مدارس که اغلب به مشارکت های سطحی و تشریفاتی محدود می شود، این پژوهش به دنبال ارائه چارچوبی نظام مند و بومی برای تبدیل این مشارکت به تعاملی آگاهانه، دوسویه و تاثیرگذار بود. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و توسعه ای و از نظر رویکرد، کیفی بود که با به کارگیری روش نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) انجام شد. داده های لازم از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۸ نفر از خبرگان (اساتید دانشگاه، مدیران و معاونان پرورشی مجرب و اعضای فعال انجمن اولیا و مربیان) که به روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شده بودند، گردآوری و با استفاده از کدگذاری سه گانه (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. یافته ها در قالب یک مدل پارادایمی شش بعدی شامل شرایط علی، پدیده محوری، بسترها، شرایط مداخله گر، راهبردها و پیامدها ارائه گردید. پدیده محوری این الگو «مشارکت راهبردی و توانمندساز خانواده در عرصه پرورشی» شناسایی شد که از طریق راهبردهای سه گانه توانمندسازی فردی والدین (مانند کارگاه های آموزشی)، نهادسازی ساختاری (مانند تشکیل کمیته های مشترک) و ارتباطات اعتمادساز محقق می شود. نتایج نشان داد که تحقق این الگو می تواند به پیامدهای مطلوبی در سطوح فردی (افزایش خودکارآمدی والدین و سلامت روان دانش آموزان)، سازمانی (غنای برنامه های پرورشی و بهبود جو مدرسه) و اجتماعی (تقویت سرمایه اجتماعی) منجر شود. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی عملیاتی برای سیاست گذاران، مدیران و مربیان پرورشی درجهت نهادینه سازی مشارکت اثربخش خانواده ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مشارکت خانواده ، فعالیت های پرورشی ، توانمندسازی والدین ، مدرسه ، نظریه داده بنیاد ، الگوی مشارکت