تاثیرات فیزیولوژیک و روان شناختی استرس بر بدن: یک مطالعه در روانشناسی تربیتی

پدیده استرس به عنوان یک واکنش زیستی-روانی به تهدیدات درک شده، نقش بسزایی در سلامت جسمانی و عملکرد تحصیلی ایفا می کند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیرات استرس بر نشانگرهای فیزیولوژیک (سطوح کورتیزول) و پیامدهای روان شناختی در محیط های آموزشی انجام شده است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه شهر تهران بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۶۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه تحت آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس تحصیلی و کیت های سنجش کورتیزول بزاقی بود. یافته ها نشان داد که مداخله آموزشی منجر به کاهش معنادار سطح کورتیزول (F=۲۴.۵, P<۰.۰۱) و کاهش علائم اضطراب جسمانی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. نتیجه گیری می شود که استرس مزمن با فعال سازی محور HPA تاثیرات مخربی بر سیستم ایمنی و شناختی بدن دارد و مداخلات روان شناختی می تواند این اثرات را تعدیل کند.

کلیدواژه ها:

استرس فیزیولوژیک ، محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) ، کورتیزول ، روانشناسی تربیتی ، مدیریت استرس ، عملکرد تحصیلی.