دیالوگ میان استعدادها: طراحی فعالیت های فوق برنامه با توجه به عدالت آموزشی و نیازهای خاص دانش آموزان

فعالیت های فوق برنامه به عنوان یکی از مولفه های مهم برنامه درسی پنهان و غیررسمی مدرسه، نقش بسزایی در تحقق اهداف تربیتی، اجتماعی و روان شناختی نظام تعلیم و تربیت ایفا می کنند. با این حال، در بسیاری از مدارس، برنامه ریزی این فعالیت ها بدون توجه کافی به اصول عدالت آموزشی، شمول گرایی و تفاوت های فردی دانش آموزان انجام می شود؛ امری که می تواند به بازتولید نابرابری های آموزشی و طرد گروه هایی از دانش آموزان بینجامد. هدف این مقاله، تبیین ضرورت برنامه ریزی فعالیت های فوق برنامه با رویکردی عدالت محور و فراگیر و با تاکید بر به رسمیت شناختن تفاوت های فردی، شناختی، عاطفی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان است. با بهره گیری از مبانی نظری روان شناسی تربیتی و مطالعات انجام شده در حوزه آموزش فراگیر، نشان داده می شود که فعالیت های فوق برنامه، در صورت طراحی هدفمند و منعطف، می توانند بستری موثر برای مشارکت فعال تمامی دانش آموزان، به ویژه دانش آموزان دارای نیازهای ویژه، استعدادهای متنوع و پیشینه های فرهنگی متفاوت فراهم آورند. نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که توجه به علایق، توانمندی ها و سبک های یادگیری متفاوت دانش آموزان در برنامه ریزی فعالیت های فوق برنامه، نه تنها به ارتقای احساس تعلق و انگیزش درونی آنان منجر می شود، بلکه زمینه تحقق عدالت آموزشی و کاهش شکاف های تحصیلی را نیز فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

فعالیت فوق برنامه ، آموزش عدالت محور ، تفاوت های فردی ، دانش آموزان یادگیرنده