تاثیر آموزش مجازی بر سلامت روان دانش آموزان ایرانی: یافته های تجربی و پیشنهادهای اصلاحی

ظهور پاندمی کووید-۱۹ موجب شد تا آموزش مجازی به سرعت در نظام آموزشی ایران گسترش یابد و به عنوان شیوه غالب یادگیری جایگزین آموزش حضوری شود. این تحول ناگهانی، نگرانی های جدی در خصوص پیامدهای آن بر سلامت روان دانش آموزان پدید آورد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مجازی بر سلامت روان دانش آموزان ایرانی انجام شد. این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. نمونه گیری به شیوه خوشه ای چندمرحله ای صورت گرفت و در نهایت ۲۰۰ دانش آموز (۱۰۰ نفر در گروه آزمایش با آموزش مجازی و ۱۰۰ نفر در گروه کنترل با آموزش حضوری) انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-۲۸) و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-۲۱) بود که ضریب آلفای کرونباخ آن ها به ترتیب ۰.۸۹ و ۰.۹۱ به دست آمد. داده ها از طریق آزمون t مستقل و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که آموزش مجازی به طور معنادار سطح اضطراب (t(۱۹۸) = ۴.۶۲, p < ۰.۰۰۱, d = ۰.۶۵)، افسردگی (t(۱۹۸) = ۵.۱۳, p < ۰.۰۰۱, d = ۰.۷۲) و اختلالات سلامت عمومی (F(۱,۱۹۷) = ۲۸.۴۵, p < ۰.۰۰۱, η² = ۰.۱۲) را در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل افزایش داد. همچنین کاهش تعاملات اجتماعی و افزایش مدت زمان مواجهه با صفحه نمایش به عنوان عوامل تشدیدکننده این اثرات شناسایی شدند. این نتایج با پژوهش های پیشین داخلی و بین المللی هم راستا بوده و بر ضرورت اعمال مداخلات اصلاحی تاکید دارد.در نتیجه، آموزش مجازی در صورتی که بدون برنامه ریزی و مدیریت مناسب اجرا شود، می تواند تهدیدی جدی برای سلامت روان دانش آموزان به شمار آید. پیشنهادهای عملی پژوهش شامل پیاده سازی الگوی آموزش ترکیبی، تقویت برنامه های حمایت روانشناختی مدرسه محور، و آموزش مهارت های سواد دیجیتال به والدین و معلمان است. یافته های این مطالعه می تواند به سیاست گذاران آموزشی در طراحی و بهبود برنامه های آموزش مجازی یاری رساند و به ارتقای کیفیت یادگیری و سلامت روان دانش آموزان کمک کند.نویسنده اول: نویسنده دوم: ، نویسنده سوم: نویسنده چهارم:

کلیدواژه ها:

آموزش مجازی ، سلامت روان ، دانش آموزان ایرانی ، اضطراب ، افسردگی ، آموزش ترکیبی ، حمایت روانشناختی ، پاندمی کووید-۱۹