معمار نوسازی ایران؛ تحلیل جامع نقش اصلاحات امیرکبیر در تحول دولت قاجاریه

میرزا تقی خان فراهانی، ملقب به امیرکبیر، بی شک یکی از تاثیرگذارترین چهره های تاریخ معاصر ایران و نقطه عطف گذار از سنت به مدرنیته در ساختار دولت قاجاریه است. دوره کوتاه صدارت او (۱۲۶۴ تا ۱۲۶۸ هجری قمری) اگرچه کمتر از چهار سال به طول انجامید، اما شالوده نهادهای نوین حکومتی، نظامی، آموزشی و اقتصادی را در ایران بنا نهاد. امیرکبیر با درک عمیق از عقب ماندگی ایران نسبت به تحولات جهانی و تهدیدات استعماری روس و انگلیس، دکترین «اصلاحات از بالا» را با تمرکز بر تمرکزگرایی قدرت، انضباط مالی، استقلال سیاست خارجی (موازنه منفی) و نوسازی فرهنگی اجرا کرد. این پژوهش با واکاوی اسناد تاریخی و منابع دست اول، ابعاد مختلف اقدامات او را از تاسیس دارالفنون و روزنامه وقایع اتفاقیه تا اصلاحات ارتش و دیوان عدالت بررسی می کند و نشان می دهد که چگونه اقدامات او، علی رغم مخالفت های شدید درباریان و توطئه های خارجی، توانست ساختار فرسوده قاجار را به طور موقت احیا و بذر بیداری ملی را برای نسل های بعد بکارد.علی علیمی ، دنیا ال کثیرکارشناسی ارشد رشته تاریخ ایران اسلامیفرهنگی آموزش و پرورش

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: امیرکبیر ، نوسازی ایران ، دارالفنون ، اصلاحات نظامی ، موازنه منفی ، دولت قاجاریه ، ناصرالدین شاه.