نظریه انگیزش خودتعیین گری و تبیین سازوکارهای آن در ترویج فرهنگ کتاب خوانی و نقش آفرینی کتابخانه ها

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی نظریه انگیزش خودتعیین گری و تبیین سازوکارهای آن در ترویج فرهنگ کتاب خوانی و نقش آفرینی کتابخانه ها می باشد. نظریه انگیزش خودتعیین گری (SDT) یکی از جامع ترین و تاثیرگذارترین نظریه های انگیزشی معاصر در روان شناسی است که توسط دسی و رایان ارائه شده است. این نظریه با تمرکز بر کیفیت انگیزش و نقش نیازهای روان شناختی بنیادین، چارچوبی قدرتمند برای فهم و ارتقای رفتارهای فرهنگی پایدار فراهم می آورد. نظریه انگیزش خودتعیین گری با تمایز میان انواع انگیزش و تاکید بر درونی سازی رفتار، چارچوبی علمی برای طراحی سیاست ها و برنامه های فرهنگی اثربخش ارائه می دهد. این نظریه به ویژه در تبیین رفتارهای داوطلبانه و لذت بخش مانند کتاب خوانی، اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با اتکا بر آثار کلاسیک و پژوهش های نوین صاحب نظران این حوزه، به بررسی ظرفیت های نظریه انگیزش خودتعیین گری در ترویج فرهنگ کتاب خوانی و تقویت نقش کتابخانه ها می پردازد. نتایج مرور نشان می دهد که کتاب خوانی زمانی به رفتاری مداوم و درونی شده تبدیل می شود که نیازهای خودمختاری، شایستگی و ارتباط اجتماعی افراد ارضا گردد و کتابخانه ها می توانند نقشی کلیدی در فراهم سازی این شرایط ایفا کنند. نتایج پژوهش نشان می دهند که تبدیل کتاب خوانی به رفتاری ماندگار، در گرو ارضای سه نیاز خودمختاری، شایستگی و ارتباط اجتماعی است. بر این اساس، کتابخانه ها با فراهم کردن محیطی حمایتگر و فرصت های تعامل فرهنگی می توانند نقشی کلیدی در شکل گیری و درونی سازی انگیزش مطالعه ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

انگیزش خودتعیین گری ، خودمختاری ، شایستگی ، ارتباط ، کتاب خوانی ، کتابخانه ، انگیزش درونی