نقش آموزش اجتماعی-عاطفی در کاهش پرخاشگری در مدارس

آموزش اجتماعی- عاطفی به عنوان رویکردی جامع در نظام های تربیتی معاصر، توانسته است به عنوان راهبردی موثر در پرورش مهارت های درونی کودکان و همچنین تعدیل رفتارهای نامناسب در محیط های آموزشی مورد توجه قرار گیرد؛ در میان این رفتارها، پرخاشگری در مدارس به عنوان یکی از چالش های پیچیده و چندبعدی شناسایی می شود که نه تنها فضای یادگیری را مختل می سازد بلکه پیامدهای بلندمدتی بر سلامت روانی و اجتماعی کودکان دارد. اهمیت توجه به آموزش اجتماعی- عاطفی در این زمینه از آن رو آشکار است که این رویکرد با تقویت خودآگاهی، همدلی، تنظیم هیجان و مهارت های حل تعارض، زمینه ساز درک عمیق تر کودکان از احساسات خود و دیگران می گردد و به جای سرکوب موقت رفتار پرخاشگرانه، ریشه های درونی آن را هدف قرار می دهد. ضرورت پرداختن به این موضوع در عصر حاضر بیش از پیش برجسته شده است، چرا که گسترش عوامل استرس زا در زندگی کودکان، تغییر ساختار خانواده ها و کاهش فرصت های تعاملات اجتماعی سالم، باعث افزایش گرایش به رفتارهای پرخاشگرانه در سنین پایین شده و عدم مداخله به موقع می تواند این الگوها را تثبیت کند. این پژوهش بر این شکاف دانشی تمرکز دارد که با وجود شناخت نسبی از تاثیر آموزش اجتماعی- عاطفی بر کاهش پرخاشگری، همچنان چالش هایی همچون عدم یکپارچگی این آموزش ها در برنامه های درسی رسمی، کمبود آموزش کافی برای معلمان در اجرای موثر این مهارت ها، مقاومت فرهنگی در برابر پرداختن به ابعاد عاطفی در فضای کلاس و همچنین تفاوت های فردی کودکان در پاسخ به این مداخلات، مانع از بهره گیری بهینه از پتانسیل این رویکرد شده است. این موانع اغلب منجر به اجرای پراکنده و غیرسیستماتیک آموزش های اجتماعی- عاطفی می شود که تاثیر ماندگاری بر کاهش پرخاشگری ندارد. در عین حال، فرصت های موجود از جمله همکاری خانواده و مدرسه، طراحی سناریوهای کاربردی متناسب با فرهنگ ایرانی و تلفیق این آموزش ها در تمامی دروس، می تواند زمینه ساز تحولی اساسی در فضای مدارس باشد؛ بنابراین شناسایی دقیق مکانیسم های تاثیرگذاری آموزش اجتماعی- عاطفی بر پرخاشگری و راهکارهای غلبه بر موانع اجرایی، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای تربیت نسلی متعادل و مسئولیت پذیر محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش اجتماعی- عاطفی ، پرخاشگری ، مدارس ، مهارت های زندگی ، سلامت روان کودک