تفاوت های فردی در سبک یادگیری: افسانه یا واقعیت؟ (بررسی انتقادی)

مفهوم «سبک های یادگیری» (Learning Styles) برای دهه ها یکی از محبوب ترین و پذیرفته شده ترین باورها در میان معلمان، والدین و حتی دانش آموزان بوده است. نظریه هایی همچون مدل VARK (دیداری، شنیداری، خواندنی/نوشتنی، جنبشی) بر این فرض استوارند که افراد اطلاعات را از طریق کانال های حسی متفاوتی بهتر دریافت می کنند و تطبیق روش تدریس با این سبک ها منجر به یادگیری عمیق تر می شود. با این حال، پژوهش های علوم اعصاب شناختی و روان شناسی تربیتی در دو دهه اخیر، چالش های جدی و بنیادینی را متوجه این نظریه کرده اند، تا جایی که بسیاری از پژوهشگران آن را در زمره «عصب اسطوره ها» (Neuromyths) طبقه بندی می کنند. این مقاله با رویکردی انتقادی و با استناد به شواهد تجربی، ضمن واکاوی ریشه های جذابیت این نظریه، به بررسی فقدان شواهد علمی برای «فرضیه تطبیق» می پردازد. همچنین، خطرات برچسب زنی به دانش آموزان و پیامدهای منفی آن بر باورهای خودکارآمدی بررسی شده و در نهایت، رویکردهای جایگزین مبتنی بر شواهد نظیر «یادگیری چندرسانه ای» و «رمزگردانی دوگانه» معرفی می گردند. هدف اصلی، گذار از باورهای شبه علمی به سمت اصول علمی یادگیری برای ارتقای کیفیت آموزش در مدارس ایران است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: سبک های یادگیری ، مدل VARK ، عصب اسطوره ، روان شناسی تربیتی ، تفاوت های فردی ، آموزش مبتنی بر شواهد ، فراشناخت.