معلم به عنوان الگوی تربیتی؛ آموزش ناگفته ها در کلاس درس

در فرآیند پیچیده تعلیم و تربیت، آنچه بیش از محتوای کتب درسی و برنامه های آموزشی مدون بر ساختار شخصیتی و رفتاری دانش آموزان اثر می گذارد، منش، رفتار و «برنامه درسی پنهان» معلم است. این مقاله با رویکردی تحلیلی و با استناد به نظریه های یادگیری اجتماعی و روان شناسی تربیتی، به واکاوی نقش معلم به عنوان یک الگوی تمام عیار (Role Model) می پردازد. فرض بنیادین پژوهش حاضر این است که بخش عظیمی از یادگیری در مدارس از طریق «مشاهده» و «همانندسازی» صورت می گیرد، نه از طریق آموزش مستقیم کلامی. معلم در هر لحظه از حضور خود در کلاس، از طریق زبان بدن، لحن گفتار، نحوه مدیریت خشم، شیوه برخورد با خطاها و تعاملات اجتماعی، در حال انتقال ارزش ها و هنجارها به ضمیر ناخودآگاه دانش آموزان است. در این مقاله، ۸ بعد اصلی از این آموزش های ناگفته شامل مبانی نظری الگوپذیری، اخلاق عملی، مدیریت هیجان، تفکر انتقادی، نظم و انضباط شخصی، عدالت آموزشی، تعاملات اجتماعی و تاثیرات عصب شناختی رفتار معلم مورد بررسی دقیق قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که تعارض میان «گفتار معلم» و «رفتار معلم» مخرب ترین عامل در تربیت اخلاقی است و معلم باید پیش از آنکه مدرس علوم باشد، مربی اخلاق و مهارت های زندگی از طریق «بودن» خویش باشد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: الگوپذیری ، یادگیری مشاهده ای ، برنامه درسی پنهان ، تربیت اخلاقی ، روان شناسی تربیتی ، آلبرت بندورا ، منش