بررسی موانع یادگیری زبان انگلیسی در مدارس و راهکارهای آموزشی دبیر زبان

یادگیری زبان انگلیسی به عنوان زبان جهانی ارتباطات، علم و فناوری، جایگاهی محوری در نظام آموزشی کشور ما دارد. با این حال، نتایج سنجش ها و مشاهدات میدانی نشان می دهد که دانش آموزان در دستیابی به سطوح مطلوب تسلط بر این زبان با موانع ساختاری، شناختی، عاطفی و سازمانی متعددی روبرو هستند که کارایی نظام آموزش زبان را به چالش می کشد. این مقاله با هدف شناسایی دقیق این موانع چندوجهی در بستر مدارس ایران و ارائه راهکارهای آموزشی عملیاتی متناسب با نقش کلیدی دبیر زبان تدوین شده است. رویکرد پژوهش حاضر تحلیلی-توصیفی مبتنی بر مرور سیستماتیک ادبیات پژوهشی داخلی و اسناد بالادستی نظام آموزشی است. تحلیل ها نشان می دهد که موانع فراتر از کمبود ساعات آموزشی بوده و در ساختار برنامه درسی متمرکز بر گرامر، فقدان محتوای فرهنگی متناسب، شرایط فیزیکی و روانی کلاس درس، و نیز نگرش های منفی نسبت به اهمیت یادگیری مشاهده می شود. به طور خاص، کمبود آموزش های ضمن خدمت مرتبط با رویکردهای نوین تدریس (مانند رویکرد ارتباطی)، تمرکز بیش از حد بر آزمون های پایانی، و عدم هماهنگی بین آموزش و نیازهای واقعی دانش آموزان در محیط های اجتماعی، موانع جدی ایجاد کرده اند. نتیجه گیری این مقاله بر این اصل تاکید دارد که تغییر پارادایم از "تدریس زبان" به "تسهیلگری یادگیری" امری ضروری است. این تغییر مستلزم توانمندسازی دبیر زبان در مدیریت موانع شناختی (مانند تداخل زبان اول)، کاهش اضطراب زبانی (Language Anxiety)، و به کارگیری راهبردهای فعال سازی انگیزشی درونی دانش آموزان است. پیشنهاد می شود وزارت آموزش و پرورش با بازنگری در محتوای کتب درسی با تاکید بر مهارت های ارتباطی و همچنین ارائه آموزش های مستمر مبتنی بر شواهد برای دبیران، نقش آنان را از ناقل اطلاعات به مهندس فرایند یادگیری ارتقا دهد تا اهداف سند تحول بنیادین در حوزه آموزش زبان محقق گردد.

کلیدواژه ها:

موانع یادگیری زبان انگلیسی ، اضطراب زبانی ، راهبردهای آموزشی ، نقش دبیر زبان ، نظام آموزشی ایران ، محتوای درسی