بررسی تعامل ریسک و سودآوری در بهینه سازی الگوی کشت دشت دهگلان

وجود ریسک در فعالیت های کشاورزی واقعیتی انکارناپذیر است لذا نادیده گرفتن این عامل منجر به عدم تخصیص بهینه منابع در این بخش می شود. تئوری های مختلفی برای تصمیم گیری در مورد مدیریت الگوی کشت محصولات، در شرایط وجود ریسک وجود دارد. در این پژوهش الگوی کشت بهینه محصولات عمده زراعی دشت دهگلان براساس آمار و اطلاعات سال های زراعی ۱۳۹۳ الی ۱۴۰۲ با استفاده از مدل برنامه ریزی خطی با هدف حداکثرسازی درآمد ناخالص کشاورزان این منطقه تعیین و سپس مدل برنامه ریزی درجه دوم و مدل موتاد برآورد گردید. نتایج نشان داد که در صورت نادیده گرفتن عامل ریسک الگوی کشت به طور قابل توجهی تغییر می کند. در سطح ریسک ۱۷۸۰۱۳۳/۷ میلیون تومان که بالاترین سطح ریسک می باشد، الگوی کشت تنها شامل خیار، یونجه و کلزا می باشد، در این شرایط، تمایل به سمت کشت محصولات با درآمد ناخالص بالاتر افزایش می یابد، هر چند که این محصولات به آب بیشتری نیاز دارند. همچنین رابطه بین ریسک و درآمد ناخالص مزرعه در دو مدل ریسکی تخمین زده شد. پس از تخمین مدل های ریسکی و با استفاده از تغییر درآمد مورد انتظار مدل های بهینه مختلف تحت شرایط ریسک های متفاوت تعیین گردید. با وارد کردن ریسک سطح زیرکشت گندم و جو نسبت به حالت عدم توجه به ریسک افزایش یافت. به عبارت دیگر وجود ریسک منجر به گرایش به سمت محصولات با نیاز آبی پایین تر ولی در عین حال کاهش درآمد ناخالص می شود. بنابراین نتایج حاصل از این مطالعه لزوم بازنگری در سیاست های دولت به منظور حداکثرسازی درآمد کشاورزان و پایداری تولید می باشد.

کلیدواژه ها:

الگوی کشت ، ریسک ، مدل برنامه ریزی خطی ، مدل برنامه ریزی درجه دوم ، مدل موتاد