اولویت بندی اقدامات و آثار توسعه پایدار احیای قنات

افت سطح آب های زیرزمینی یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی است که توسعه پایدار دشت فریمان-تربت جام را با اختلال روبرو کرده است. مشکلات آبی در این دشت ناشی از سیاست های نامناسبی است که طی سال های متمادی اجرا شده است. احیای تکنولوژی بومی که منطبق با شرایط اقلیمی و هیدرولوژیک آبخوان است، و می تواند پایداری دشت را در درازمدت تضمین نماید. مطالعه حاضر مهم ترین اقدامات مرتبط با احیای قنات همچنین آثار توسعه پایدار احیای قنات در منطقه مورد مطالعه را شناسایی و سپس با استفاده از مدل تصمیم گیری چندمعیاره به رتبه بندی آنها پرداخته است. نتایج حاصل از رتبه بندی نشان می دهد که اقدام کاهش بهره برداری از منابع آب و تغییر الگوی کشت برای احیای قنات و همچنین حفظ تعادل آبخوان اولویت دار می باشند. به علاوه، مولفه مشارکت از بعد اجتماعی، مولفه حفظ و ارتقای کمی منابع آبی از بعد زیست محیطی و مولفه بهبود درآمد بهره برداران از بعد اقتصادی رتبه اول را به خود اختصاص داده اند. همچنین نتایج تبیین گر این موضوع می باشد که احیای قنات ها نقش مهمی در ارتقای تمامی مولفه های شناسایی شده دارند و می توانند به پیشبرد روند توسعه پایدار دشت کمک نمایند. در این راستا با استفاده از یافته های پژوهش، بازدیدهای میدانی و مصاحبه با ذینفعان و ذی مدخلان پیشنهاداتی جهت تسریع دستیابی به این آثار ارائه شده است که از جمله می توان به ارائه تسهیلات کم بهره به افراد محلی، تشکیل انجمن هایی با محوریت مشارکت افراد محلی، حفظ حریم قنات و توسعه زیرساخت های آب رسانی اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

قنات ، توسعه پایدار ، تکنیکهای تصمیم گیری ، آب