ارزیابی پایداری شاخص های اجتماعی و زیست محیطی در استان آذربایجان شرقی

توسعه بخش کشاورزی بدون نگرش پایداری موجب بروز مسائل و مشکلات زیادی شده است. شاخص های پایداری دارای ویژگی های چند بعدی شامل ابعاد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی هستند. در طول زمان افزایش تولید محصولات کشاورزی سبب بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی و تخریب محیط زیست شده است. از این رو هدف از مطالعه حاضر سنجش پایداری اجتماعی و زیست محیطی استان آذربایجان شرقی در طی سال های ۱۴۰۱-۱۳۹۸ است. برای بیان اهمیت نسبی هر یک از شاخص ها از مدل تحلیل شبکه و برای تحلیل داده ها، از مدل بارومتر پایداری استفاده شده است. برای این منظور ۶ شاخص اجتماعی و ۶ شاخص زیست محیطی برای این استان در نظر گرفته شد. نتایج این مطالعه طی دوره (۱۴۰۱-۱۳۹۸) نشان داد که آذربایجان شرقی در وضعیت پایداری متوسط قرار دارد. همچنین مشاهده می شود وضعیت این استان در شاخص کل پایداری خیلی کم تنزل یافته است و وضعیت نسبت به سال ۱۳۹۸ کمی بدتر شده است؛ بنابراین اعمال استراتژی های مدیریتی در هر منطقه با توجه به وضعیت شاخص های اجتماعی و زیست محیطی در آن منطقه بیش از پیش آشکار می گردد. همچنین با بررسی مهم ترین شاخص های لازم برای دستیابی به پایداری مشاهده می شود که کمترین شاخص های پایداری در بعد اجتماعی شاخص های نرخ مشارکت اقتصادی زنان و نرخ اشتغال زنان و بعد زیست محیطی مساحت جنگل ها و میزان بارش سالیانه می باشند که بایستی بیش از پیش مورد توجه سیاست گذاران قرار گیرد. به عبارت دیگر، می توان با ارتقاء این شاخص ها بجز شاخص بارش سالانه در این استان که در وضعیت نامناسبی از نظر پایداری قرار دارد زمینه لازم جهت افزایش پایداری اجتماعی و زیست محیطی را فراهم ساخت.

کلیدواژه ها:

بخش کشاورزی ، سنجش ، پایداری ، مدل بارومتر ، آذربایجان شرقی