بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر چرخه هیدرولوژیکی و منابع آب سطحی و زیرزمینی ایران

این پژوهش با هدف تحلیل اثرات تغییرات اقلیمی بر چرخه هیدرولوژیکی و منابع آب سطحی و زیرزمینی ایران انجام شده است. تمرکز اصلی مطالعه بر بررسی تاثیر گرمایش جهانی بر مولفه هایی چون الگوهای بارندگی، رواناب سطحی، تبخیر و تعرق، و تغذیه آبخوان ها بوده است. به منظور تحلیل جامع از مدل SWAT برای شبیه سازی رفتار حوضه های آبخیز و از مدل MODFLOW برای بررسی دینامیک آب زیرزمینی در دشت های منتخب کشور استفاده شد. داده های مورد استفاده ترکیبی از مشاهدات اقلیمی ایستگاه های هواشناسی و خروجی سناریوهای اقلیمی RCP برای دوره زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۵۰ بودند. نتایج حاصل از مدل سازی ها نشان دادند که افزایش دمای میانگین و کاهش بارندگی در اقلیم های خشک و نیمه خشک ایران، منجر به کاهش محسوس رواناب سطحی، افزایش تبخیر و افت تغذیه آبخوان ها شده است. این وضعیت در مناطقی مانند حوضه آبخیز تلوار و دشت های تایباد و چمانجیر شدیدتر بوده و کاهش سطح ایستابی آب زیرزمینی را به دنبال داشته است. تشدید خشکسالی های فصلی و تغییر الگوهای زمانی بارش پایداری منابع آب را تهدید کرده و پیامدهای گسترده ای بر امنیت آبی کشاورزی و مناطق شهری خواهد داشت. یافته ها بر ضرورت اتخاذ راهبردهای مدیریتی چون مدیریت یکپارچه منابع آب، ارتقاء بهره وری در بخش کشاورزی، حفاظت از منابع آب زیرزمینی و برنامه ریزی اقلیمی منطقه محور تاکید می کنند. این پژوهش چارچوبی علمی برای سیاستگذاری در راستای افزایش تاب آوری بخش آب ایران در برابر تغییرات اقلیمی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، چرخه هیدرولوژیکی ، منابع آب سطحی ، منابع آب زیرزمینی ، رواناب ، تغذیه آبخوان ، مدل سازی هیدرولوژیکی ، ایران ، خشکسالی ، تبخیر ، مدیریت منابع آب ، پایداری